Pierwokup akcji lub udziałów

biuro zarządu, spółki z o.o, strefa wspólnika

Pewnym standardem w statutach, umowach spółek jak i w różnego rodzaju umowach inwestycyjnych stały się klauzule ograniczające obrót udziałami/akcjami. Ich celem jest ochrona trwałości inwestycji w spółkę oraz zabezpieczenie się przed wrogim przejęciem. Jednym z najbardziej popularnych rozwiązań jest pierwokup. Nie zawsze jednak zdajemy sobie sprawę z jakich środków prawnych możemy skorzystać przy egzekwowaniu prawa pierwokupu.

Pierwokup, zgodnie z założeniami przyjętymi w art. 596 i następnych kodeksu cywilnego, polega na zastrzeżeniu pierwszeństwa kupna oznaczonej rzeczy na wypadek, gdyby właściciel chciał dokonać sprzedaży na rzecz osoby trzeciej. Przykładowo: prawo pierwokupu samochodu umożliwia odkupienie tego samochodu w przypadku, gdyby jego właściciel miał zamiar dokonać sprzedaży komu innemu. Wykonanie prawa pierwokupu wymaga zachowania pewnej kolejności działania. Właściciel rzeczy obciążonej prawem pierwokupu, noszący się z zamiarem jej sprzedaży osobie trzeciej, powinien zawrzeć z tą osobą umowę sprzedaży pod warunkiem, że osoba uprawniona z prawa pierwokupu z niego nie skorzysta. Następnie, właściciel zawiadamia uprawnionego z prawa pierwokupu o zawartej umowie warunkowej oraz informuje go o możliwości wykonania prawa pierwokupu. W razie złożenia oświadczenia o wykonaniu prawa pierwokupu, między właścicielem a uprawnionym z prawa pierwokupu dochodzi do skutku umowa o takiej treści jak umowa warunkowa. Innymi słowy można przyjąć, że uprawniony z prawa pierwokupu „przejmuje” umowę sprzedaży. Natomiast jeżeli osoba uprawniona nie skorzysta z prawa pierwokupu w ustalonym terminie, wówczas umowa dochodzi do skutku między właścicielem a pierwotnym nabywcą. W analogiczny sposób działa pierwokup zastrzeżony wobec akcji lub udziałów w spółce.

Co jednak jeżeli właściciel postąpi nielojalnie i zawrze umowę bezwarunkową? W pierwszej kolejności uprawnionemu z prawa pierwokupu przysługuje prawo do odszkodowania (art. 599 § 1 kodeksu cywilnego). Niemniej już samo udowodnienie wysokości szkody w przypadku naruszenia prawa pierwokupu może nastręczać trudności. Nadto, w doktrynie raczej przyjmuje się, iż zakres odszkodowania obejmuje jedynie tzw. ujemny interes umowny. Oznacza to, że odszkodowanie dotyczy wyłącznie rekompensaty strat poniesionych w związku z nie zawarciem pożądanej umowy. Do takich strat można zaliczyć koszty zawarcia umowy pierwokupu, a także w pewnym zakresie zbędne wydatki i nakłady poniesione w związku z tym, że liczyło się na nabycie przedmiotu pierwokupu. Z uwagi na powyższe ograniczenia, roszczenie odszkodowawcze zwykle nie będzie satysfakcjonujące. Alternatywnym rozwiązaniem jest zastrzeżenie kary umownej w określonej wysokości na wypadek, gdyby pierwokup został naruszony. Kara umowna jest swoistym środkiem dyscyplinującym, który umożliwia dochodzenie zapłaty z góry określonej sumy niezależnie od poniesionej szkody (nawet, gdy szkody w ogóle nie ma). Sęk w tym, że kara umowna musi zostać zastrzeżona w umowie ustanawiającej pierwokup, o czym nie zawsze się pamięta. Nie wspominam już o tym, że negocjowanie wysokości kar umownych zwykle jest procesem trudnym i budzącym wrogość po drugiej stronie stołu.

pexels-photo-70292

Istnieje jednak jeszcze trzecia, ciekawa droga do zabezpieczenia zastrzeżonego prawa pierwokupu. Kodeks cywilny przewiduje instytucję bezskuteczności względnej tzw. ius ad rem. Artykuł 59 kodeksu cywilnego stanowi, że w razie zawarcia umowy, której wykonanie czyni całkowicie lub częściowo niemożliwym zadośćuczynienie roszczeniu osoby trzeciej, osoba ta może żądać uznania umowy za bezskuteczną w stosunku do niej, jeżeli strony o jej roszczeniu wiedziały albo jeżeli umowa była nieodpłatna. Pozornie wydaje się, iż ten przepis nie będzie do końca pomocny przy naruszeniu prawa pierwokupu, bowiem nawet jeżeli sąd uzna nielojalną sprzedaż za bezskuteczną, to jaką korzyść z tego będzie miał uprawniony z pierwokupu? Otóż Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 października 2008 r. (sygn. Akt II CSK 221/08) przyjął niezwykle ciekawą interpretację art. 59 kodeksu cywilnego w kontekście prawa pierwokupu. Sąd uznał, że umowa sprzedaży zawarta wbrew prawu pierwokupu jako umowa bezwarunkowa, może zostać w trybie art. 59 kodeksu cywilnego uznana za zawartą pod warunkiem, że uprawniony z prawa pierwokupu  nie skorzysta z niego w przewidzianym terminie. Innymi słowy, mimo iż właściciel rzeczy lub prawa obciążonego pierwokupem dokonał bezwarunkowej sprzedaży, na mocy wyroku sądu taka sprzedaż może zostać potraktowana jako warunkowa. W efekcie osoba uprawniona z prawa pierwokupu będzie mogła po uprawomocnieniu się wyroku złożyć oświadczenie o skorzystaniu z prawa pierwokupu i nabyć rzecz lub prawo obciążone prawem pierwokupu.

Cytowane orzeczenie Sądu Najwyższego co prawda dotyczyło sprzedaży nieruchomości i zostało skrytykowane przez glosatorów niemniej wydaje się, że można je potraktować jako ogólną wskazówkę co do sposobu rozumienia art. 59 kodeksu cywilnego w kontekście wszelkiego rodzaju klauzul pierwokupu. Powyższe rozwiązanie to poważna furtka umożliwiająca egzekwowanie prawa pierwokupu udziałów lub akcji w spółce nawet, jeżeli nie zabezpieczono się innymi środkami (np. karą umowną). Zachęcam do zapoznania się z orzeczeniem tutaj.

Który z małżonków nabywa udziały w spółce?

przedsiębiorstwo, strefa wspólnika

Kanwą dzisiejszego wpisu jest świeża uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2016r. – odpowiadająca na budzące spore kontrowersje pytanie: czy udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nabyte w czasie trwania małżeństwa wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków czy też w skład majątku osobistego małżonka będącego wspólnikiem? Sąd Najwyższy udzielił w tym przedmiocie jednoznacznej odpowiedzi – zachęcam do czytania!

(więcej…)

Rezygnacja złożona samemu sobie, czyli jak SN kształtuje rzeczywistość korporacyjną

biuro zarządu, strefa wspólnika

W jednym z moich niedawnych wpisów zająłem się kontrowersyjną (ale trafną co do samej tezy) uchwałą składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2016r. Sama teza nie wyjaśniała nam wszystkiego – ukazało się jednak uzasadnienie uchwały, które rzuca nowe światło na omawiane zagadnienie. Co jednak ciekawsze, uzasadnienie uchwały przynosi nam, ukradkiem, całkiem nową tezę – czy jedyny członek zarządu może w ogóle zrezygnować z pełnienia funkcji, a jeśli tak – komu ma złożyć oświadczenie?

(więcej…)

pobrane (1)

„Rodzinny Śląsk” – na Śląsku rusza projekt dla Firm Rodzinnych

biuro zarządu, efektywne inwestowanie, strefa wspólnika

Regionalna Izba Gospodarcza w Katowicach rusza z nowym projektem skierowanym do Firm Rodzinnych – „Rodzinny Śląsk”. Pierwsze spotkanie odbędzie się 14 kwietnia o godzinie 17:00 w siedzibie Izby. Wydarzenie zapowiada się ciekawie.

firmy-rodzinne

(więcej…)

1225283031_drzewko_small_2

Plan na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju?

biuro zarządu, efektywne inwestowanie, strefa wspólnika

W tym tygodniu Rada Ministrów przyjęła „Plan na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju”. Rząd zakłada oparcie silnej gospodarki na pięciu filarach: reindustrializacji, rozwoju innowacyjnych firm, kapitale dla rozwoju, ekspansji zagranicznej oraz rozwoju społecznym i gospodarczym. Firm z sektora MŚP, a szczególnie firm rodzinnych i start-upów dotyczy głównie drugi filar, który ma tworzyć przyjazne warunki na każdym etapie rozwoju przedsiębiorstwa – od jego utworzenia i działania w mikro i małej skali, poprzez rozwój, aż do osiągnięcia statusu „polskiego championa” (czego sobie i wam życzę). Przyjrzyjmy się jednak szczegółom. Z szeregu haseł pojawiających się w tym dokumencie, mnie zainteresowało kilka – Nowa „Konstytucja Biznesu”, stworzenie zasad sukcesji przedsiębiorstw rodzinnych, „Prosta Spółka Akcyjna” i akcjonariat pracowniczy.

1901742_532645073500181_1502265411_n

(więcej…)

1901742_532645073500181_1502265411_n

Mała Firma ALL Inclusive „Prawo 2.0 dla Młodego Przedsiębiorcy”

biuro zarządu, efektywne inwestowanie, goście i eksperci, strefa wspólnika

W ramach Programu „Młody Przedsiębiorca w Nowoczesnym Mieście” 23 kwietnia 2015 roku o godz. 18:00 odbędzie się kolejne spotkanie z cyklu Mała Firma ALL INCLUSIVE.  W  Regionalnej Izbie Gospodarczej w Katowicach uczestnicy warsztatu pt. „Prawo 2.0 dla Młodego Przedsiębiorcy” poznają najważniejsze prawne aspekty prowadzenia działalności gospodarczej  z punktu widzenia Młodych Przedsiębiorców.

Kwietniowy warsztat poprowadzę jako Ekspert Programu z zakresu prawa. Młodzi Przedsiębiorcy będą mieli okazję szczegółowo dowiedzieć się, jak bezpiecznie i efektywnie wykorzystywać narzędzia prawne w początkowej fazie rozwoju firmy oraz jakie znaczenie z punktu widzenia prawa ma wybór formy działalności. Ponadto zostaną poruszone aspekty zawierania umów, także przez Internet oraz dlaczego warto dbać o ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa nawet na początkowym etapie działalności.

Cykl spotkań Mała Firma ALL INCLUSIVE jest podstawowym elementem Programu „Młody Przedsiębiorca w Nowoczesnym Mieście. W kolejnych miesiącach uczestnicy Programu będą mogli wziąć udział w warsztatach z kluczowych obszarów wiedzy z punktu widzenia prowadzenia młodego biznesu: marketingu i nowych mediów, sprzedaży, finansów, przywództwa oraz PR. W przygotowaniu są także wydarzenia wraz z Partnerami Organizacyjnymi Programu: Zabrzańskim Centrum Rozwoju Przedsiębiorczości, Centrum Przedsiębiorczości w Chorzowie, Biurem Rozwoju Miasta i Obsługi Inwestorów w Dąbrowie Górniczej oraz Sosnowieckim Parkiem Naukowo-Technologicznym. Po raz drugi odbędzie się  także Konkurs „Młody Przedsiębiorca Roku”, którego finał oraz całej edycji będzie mieć miejsce w ramach Europejskiego Forum Młodych Przedsiębiorców podczas V Europejskiego Kongresu Małych i Średnich Przedsiębiorstw w Katowicach (12-14.10.2015 r.).

Więcej informacji oraz zapisy na stronie www.mlodyprzedsiebiorca.org. Udział w wydarzeniach Programu jest bezpłatny po uprzedniej rejestracji.

Plus i minusy spółki cywilnej

strefa wspólnika

Spółka cywilna jest spółką tylko z nazwy. Spółka cywilna nie jest podmiotem, mogącym mieć własne prawa i obowiązki. Jest ona jedynie umową wspólników, której celem jest osiągnięcie przez nich wspólnego celu gospodarczego. Dodatkowo: za zobowiązania zaciągnięte „przez spółkę cywilną” odpowiadają zawsze, w sposób nieograniczony, jej wspólnicy. Czy jednak ta forma działalności nie jest warta naszej uwagi? W dzisiejszym wpisie postaram się przybliżyć Wam plusy i minusy prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej.

(więcej…)

012094_r0_1140

Niedobrana para – czyli o problemie reprezentacji łącznej jednego prokurenta z członkiem zarządu.

biuro zarządu, strefa wspólnika

30 stycznia Sąd Najwyższy wydał uchwałę, w której stwierdził, że niedopuszczalny jest wpis do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym jednego prokurenta z zastrzeżeniem, że może on działać tylko łącznie z członkiem zarządu.

I co z tym fantem zrobić?

(więcej…)

1 2 3 5