Autor: dr Dominik Mizerski

  • Transakcje z podmiotami powiązanymi w spółkach akcyjnych

    Transakcje z podmiotami powiązanymi w spółkach akcyjnych

    Od 2022 r. przepis art. 384¹ Kodeksu spółek handlowych reguluje zasady dotyczące zawierania przez spółki akcyjne transakcji z podmiotami powiązanymi. Celem tych regulacji jest przede wszystkim zwiększenie ochrony majątku spółki oraz ochrona interesów akcjonariuszy mniejszościowych przed zawieraniem transakcjami, które mogłyby prowadzić do nieuzasadnionego transferu majątku spółki na rzecz jej podmiotów powiązanych.

    Kogo dotyczą przepisy dotyczące transakcji z podmiotami powiązanymi?

    Regulacja zawarta w art. 384¹ k.s.h. znajduje zastosowanie do spółek akcyjnych oraz spółek komandytowo-akcyjnych.

    Co istotne, przepisy te nie obejmują spółek, których akcje są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym oraz spółek należących do grup spółek w rozumieniu przepisów kodeksu spółek handlowych. Obowiązki te znajdują jednak zastosowanie do spółek funkcjonujących w alternatywnym systemie obrotu, np. na rynku NewConnect.

    Czym właściwie jest „transakcja z podmiotem powiązanym”?

    Przepisy kodeksu spółek handlowych posługują się pojęciem „transakcji”, ale nie definiują tego pojęcia. To właśnie jeden z największych problemów praktycznych związanych ze stosowaniem obowiązków wynikających z przepisu art. 384¹ k.s.h.  Należy przychylić się do poglądu, że chodzi nie tylko o klasyczne umowy sprzedaży czy pożyczki. Pojęcie transakcji może obejmować również czynności wewnątrzspółkowe, np. wypłatę dywidendy. Z tego względu w praktyce rekomendowane jest raczej szerokie rozumienie tego pojęcia.

    Jakie podmioty są uznawane za powiązane?

    Przepisy obejmują transakcje zawierane pomiędzy spółką a spółką dominującą, spółką zależną oraz spółką powiązaną w rozumieniu przepisów kodeksu spółek handlowych. Jednocześnie katalog ten jest znacznie węższy niż w regulacjach rynku kapitałowego czy międzynarodowych standardach rachunkowości.

    Kiedy potrzebna jest zgoda rady nadzorczej?

    Nie każda transakcja z podmiotem powiązanym wymaga uzyskania zgody rady nadzorczej na jej zawarcie.

    Obowiązki przewidziane w art. 384¹ k.s.h. aktualizują się dopiero wtedy, gdy wartość transakcji przekracza 10% sumy aktywów spółki ustalonych na podstawie ostatniego zatwierdzonego sprawozdania finansowego.

    Ponieważ obowiązek uzyskania zgody rady nadzorczej wynika bezpośrednio z ustawy, do określenia skutków jej zawarcia bez uzyskania wymaganej zgody zastosowanie znajdują sankcja przewidziana w art. 17 k.s.h. Zawarcie istotnej transakcji w przypadku braku uzyskania zgody rady nadzorczej może prowadzić więc do jej nieważności.

    Charakter „opt-out” – czyli możliwość wyłączenia przepisów

    Omawiany przepis nie mają charakteru bezwzględnie obowiązującego. Akcjonariusze mogą zatem zdecydować o wyłączeniu stosowania zasad przewidzianych w art. 384¹ k.s.h. albo o odpowiednim ograniczeniu lub zmodyfikowaniu zakresu ich zastosowania.

  • Zakaz konkurencji członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

    Zakaz konkurencji członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

    Przepisy kodeksu spółek handlowych przewidują istotne ograniczenia dotyczące prowadzenia działalności konkurencyjnej przez członków zarządu spółki z o.o. Ze względu na dość ogólny i nieprecyzyjny charakter pojęć użytych przez ustawodawcę w art. 211 Kodeksu spółek handlowych, który reguluje tę kwestię, zasadne jest bliższe przyjrzenie się zakresowi zastosowania tego przepisu oraz praktycznym konsekwencjom jego naruszenia.

    Zakres zakazu konkurencji

    Zakaz konkurencji w ujęciu kodeksowym obowiązuje członka zarządu od momentu jego powołania aż do wygaśnięcia mandatu. Co istotne, ma on zastosowanie niezależnie od rodzaju stosunku prawnego łączącego członka zarządu ze spółką (np. umowy o pracę, kontraktu menedżerskiego czy powołania). Zakaz konkurencji wynika bezpośrednio z powszechnie obowiązujących przepisów prawa i ma zastosowanie niezależnie od tego, czy został wyraźnie wskazany w akcie powołania danej osoby do zarządu.

    Działalność konkurencyjna objęta zakazem może przejawiać się w dwóch podstawowych aspektach.

    Po pierwsze, chodzi o zakaz zajmowania się interesami konkurencyjnymi. Zakaz ten obejmuje wszelkie formy aktywności, które mogą prowadzić do uzyskania przez członka zarządu korzyści majątkowych z działalności konkurencyjnej wobec spółki.

    Po drugie, zakaz dotyczy uczestniczenia w podmiotach prowadzących działalność konkurencyjną. Takie uczestnictwo może przybrać formę udziału jako wspólnik w spółce cywilnej lub osobowej, pełnienia funkcji w organach spółki kapitałowej, a także uczestnictwa w innej konkurencyjnej osobie prawnej jako członek jej organu. Zakaz obejmuje również posiadanie udziałów lub akcji w konkurencyjnej spółce kapitałowej, jeżeli członek zarządu posiada co najmniej 10% udziałów albo akcji lub prawo do powołania co najmniej jednego członka zarządu. Zakaz ten stosuje się zarówno do podmiotów krajowych, jak i zagranicznych.

    Możliwość uchylenia zakazu konkurencji

    Warto podkreślić, że zakaz konkurencji nie ma charakteru absolutnego. Spółka może udzielić członkowi zarządu zgody na prowadzenie działalności konkurencyjnej. Zgoda taka może zostać udzielona zarówno z inicjatywy samej spółki, jak i na wniosek zainteresowanego członka zarządu. Jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, zgody udziela organ uprawniony do powołania zarządu.

    Sankcje na wypadek złamania zakazu konkurencji

    Naruszenie zakazu konkurencji przez członka zarządu może prowadzić do poważnych konsekwencji. Przede wszystkim stanowi podstawę do odpowiedzialności organizacyjnej, w tym odwołania z funkcji lub zawieszenia w pełnieniu obowiązków. Dodatkowo w przypadku naruszenia zakazu konkurencji, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może dochodzić roszczeń cywilnoprawnych, w szczególności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.

  • Pełnomocnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w umowach z członkami zarządu

    Pełnomocnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w umowach z członkami zarządu

    Przepisy Kodeksu spółek handlowych przewidują szczególne zasady reprezentacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w umowach oraz sporach z członkami zarządu. W takich przypadkach spółkę reprezentuje rada nadzorcza albo pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników.

    Z uwagi na fakt, że rada nadzorcza w spółce z o.o. ma co do zasady charakter fakultatywny, w praktyce większości spółek konieczne jest ustanowienie pełnomocnika przez zgromadzenie wspólników w celu zawarcia umowy z członkiem zarządu. Jednocześnie przepisy Kodeksu spółek handlowych nie rozstrzygają wielu istotnych kwestii związanych z udzieleniem takiego pełnomocnictwa, co uzasadnia ich bliższą analizę.

    Kto może być pełnomocnikiem?

    Ustawodawca nie wprowadził ograniczeń podmiotowych co do osoby pełnomocnika powoływanego przez zgromadzenie wspólników. W konsekwencji pełnomocnikiem może być zarówno wspólnik spółki, jak i osoba trzecia, spoza grona wspólników.

    Pomimo występujących w doktrynie rozbieżności, należy dopuścić możliwość powołania na pełnomocnika także innego członka zarządu tej samej spółki, o ile nie zachodzą okoliczności prowadzące do materializacji konfliktu interesów. Takie pełnomocnictwo powinno być jednak ograniczone do pełnomocnictwa szczegółowego.

    Forma pełnomocnictwa

    Do formy pełnomocnictwa udzielanego przez zgromadzenie wspólników zastosowanie znajdują ogólne zasady prawa cywilnego. Co do zasady uchwała zgromadzenia wspólników ustanawiająca pełnomocnika powinna zostać podjęta w zwykłej formie pisemnej.

    Jeżeli jednak do ważności czynności prawnej dokonywanej pomiędzy spółką a członkiem zarządu wymagana jest forma szczególna (np. forma aktu notarialnego albo forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi), wówczas również uchwała zgromadzenia wspólników o ustanowieniu pełnomocnika powinna zostać podjęta w tej samej formie szczególnej.

    Umowa z jednym członkiem zarządu, który jest jedynym wspólnikiem spółki

    W sytuacji, gdy jedyny członek zarządu jest jednocześnie jedynym wspólnikiem spółki, Kodeks spółek handlowych wprowadza odrębne zasady reprezentacji spółki. Czynność prawna dokonywana pomiędzy takim wspólnikiem a reprezentowaną przez niego spółką wymaga zachowania formy aktu notarialnego.

    Dodatkowo notariusz jest zobowiązany do zawiadomienia sądu rejestrowego o każdorazowym dokonaniu takiej czynności prawnej, przy czym zawiadomienie to następuje za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.

  • Darowizna udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

    Darowizna udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

    Darowizna udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością jest szczególną formą zbycia udziałów, która w praktyce rodzi liczne wątpliwości co do wymaganej formy prawnej. Problem ten dotyczy w szczególności relacji pomiędzy przepisem art. 180 Kodeksu spółek handlowych, regulującym formę zbycia udziałów, a przepisem art. 890 Kodeksu cywilnego, który określa zasady wpływające na formę umowy darowizny. Ze względu na niejednoznaczność tych regulacji, zasadne jest bliższe omówienie zasad dokonywania darowizny udziałów oraz skutków niezachowania właściwej formy.

    Forma zbycia udziałów w spółce z o.o.

    Kodeks spółek handlowych wprost określa formę, w jakiej może dojść do zbycia udziałów, ich części lub ułamkowej części. Zgodnie z art. 180 § 1 k.s.h., zbycie udziałów powinno nastąpić w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i znajduje zastosowanie do wszystkich czynności rozporządzających udziałami, niezależnie od ich odpłatnego bądź nieodpłatnego charakteru.

    W przypadku spółek, których umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy, ustawodawca dopuścił również możliwość zbycia udziałów przy użyciu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym.

    Po dokonaniu zbycia udziałów strony są zobowiązane zawiadomić spółkę o przejściu własności, dołączając dokument potwierdzający dokonanie tej czynności.

    Forma umowy darowizny udziałów

    W odniesieniu do darowizny udziałów kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy dla skuteczności tej czynności konieczne jest zachowanie formy aktu notarialnego, o której mowa w art. 890 § 1 k.c., czy też wystarczająca jest forma przewidziana w art. 180 k.s.h.

    Wydaje się, że przeważa stanowisko zgodnie z którym przepis art. 180 k.s.h. stanowi regulację szczególną wobec przepisów Kodeksu cywilnego i w sposób kompleksowy określa formę czynności prawnej, której przedmiotem są udziały w spółce z o.o. W konsekwencji należy przyjąć, że złożenie przez darczyńcę oraz obdarowanego oświadczeń w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi jest wystarczające do skutecznego zawarcia umowy darowizny udziałów.

    Na gruncie obowiązujących przepisów brak jest więc podstaw do uznania, że oświadczenie darczyńcy przy darowiźnie udziałów musi być każdorazowo objęte aktem notarialnym. Decydujące znaczenie ma zachowanie formy przewidzianej dla zbycia udziałów oraz skuteczne wykonanie świadczenia.

    Skutki niezachowania formy aktu notarialnego

    Brak zachowania formy aktu notarialnego dla oświadczenia darczyńcy nie prowadzi do nieważności umowy darowizny udziałów, jeżeli doszło do skutecznego przeniesienia własności udziałów. W takim przypadku mamy do czynienia z konwalidacją czynności prawnej w rozumieniu art. 890 § 1 zd. 2 k.c. Warunkiem dopuszczalności takiej konwalidacji jest jednak złożenie oświadczeń stron co najmniej w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi, zgodnie z art. 180 k.s.h.

  • Kilka słów o pełnomocnictwie do udziału w zgromadzeniu wspólników

    Kilka słów o pełnomocnictwie do udziału w zgromadzeniu wspólników

    Prawo spółek bywa postrzegane jako skomplikowane i hermetyczne, ale wiele jego rozwiązań powstało z myślą o zwykłych, bardzo praktycznych sytuacjach. Jedną z nich jest brak możliwości osobistego udziału wspólnika w zgromadzeniu wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Co wtedy? Z pomocą przychodzi pełnomocnictwo.

    Forma pełnomocnictwa

    Zasadą jest, że pełnomocnictwo do udziału w zgromadzeniu wspólników oraz wykonywania prawa głosu musi być udzielone na piśmie – w przeciwnym razie będzie nieważne.

    Co ważne, zwykła forma pisemna jest co do zasady wystarczająca, nawet wtedy, gdy same uchwały (np. dotyczące zmiany umowy spółki) wymagają przykładowo formy aktu notarialnego.

    Istnieje jednak istotny wyjątek w przypadku, gdy pełnomocnik:

    1. ma uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników, na którym podejmowana jest uchwała o podwyższeniu kapitału zakładowego poprzez zmianę umowy spółki, oraz
    2. ma złożyć w imieniu wspólnika oświadczenie o objęciu udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym,

    wówczas pełnomocnictwo również musi zostać sporządzone w formie aktu notarialnego.

    Warto również pamiętać, że umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może wprowadzać surowsze wymagania co do formy pełnomocnictwa – przykładowo wprowadzać wymóg, że pełnomocnictwo musi być sporządzone w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi (wówczas zwykła forma pisemna pełnomocnictwa nie będzie wystarczająca).

    Ograniczenia podmiotowe

    Kodeks spółek handlowych przewiduje również ograniczenia osobowe dotyczące ustanawiania pełnomocników. Zgodnie z art. 243 § 3 Kodeksu spółek handlowych, pełnomocnikiem wspólnika na zgromadzeniu wspólników nie może być ani członek zarządu spółki, ani jej pracownik, niezależnie od zajmowanego stanowiska. Takie rozwiązanie ma na celu ochronę spółki oraz samych wspólników przed potencjalnym konfliktem interesów, ponieważ trudno byłoby oczekiwać pełnej niezależności i obiektywizmu od osób, które są zawodowo lub organizacyjnie związane z bieżącym funkcjonowaniem spółki.

    Powyższy zakaz nie może być uchylony w umowie spółki, nawet za jednomyślną zgodą wszystkich wspólników.

  • Zawetowanie nowelizacji dotyczącej zmian zasad opodatkowania fundacji rodzinnych – kwadratura koła

    Zawetowanie nowelizacji dotyczącej zmian zasad opodatkowania fundacji rodzinnych – kwadratura koła

    Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej zawetował nowelizację ustawy o CIT, która miała wprowadzić zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnej. Pojawia się więc pytanie, czy decyzja ta oznacza definitywne zamknięcie dyskusji na temat wprowadzenia modyfikacji w obowiązujących przepisach dotyczących opodatkowania fundacji rodzinnych, czy też może stanowi jedynie początek kolejnego etapu prac legislacyjnych zmierzających do wypracowania nowych rozwiązań w tym obszarze. Czy należy się więc przygotować, że w niedalekiej przyszłości zostaną przedstawione nowe propozycje modyfikacji obecnie obowiązujących przepisów dotyczących fundacji rodzinnej?

    Założenia zawetowanie ustawy nowelizującej

    Najważniejsza zmiana dotyczącą funkcjonowania fundacji rodzinnych objęta zawetowaną ustawą zakładała wprowadzenie czasowego (3-letniego) wyłączenia ze zwolnienia podatkowego przychodów z tytułu zbycia składników majątku wniesionych lub przekazanych fundacji rodzinnej (tzw. lock-up na aktywach). Zmiana ta miała mieć zastosowanie do aktywów wniesionych do fundacji rodzinnej po dniu 31 grudnia 2025 r. i w założeniu miała zniechęcić do wykorzystywania fundacji rodzinnych wyłącznie jako krótkoterminowego wehikułu do szybkiej sprzedaży aktywów

    Nowelizacja miała na celu wprowadzenie również innych zmian, które zostały opisane w jednym ze wcześniejszych naszych wpisów: Czy zbliża się zmierzch fundacji rodzinnych? – Spółki z Górnej Półki

    Decyzja o zawetowaniu zmian

    W dniu 27 listopada 2025 r. ustawa mająca wprowadzić zmiany do zasad opodatkowania fundacji rodzinnych została zawetowana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. W ramach argumentów uzasadniających zawetowanie ustawy wskazano, że podczas tworzenia przepisów ustawy o fundacji rodzinnej ustawodawca zapewnił, że zasady ich funkcjonowania nie ulegną zmianie przez okres trzech lat, tymczasem zawetowana nowelizacja miała wprowadzić — po niespełna dwóch latach — niekorzystne zmiany w opodatkowaniu już założonych fundacji, do których rodziny przekazały swoje aktywa. Stanowiło to, zdaniem Prezydenta, naruszenie zasady zaufania do państwa, co uzasadniało zawetowanie ustawy.

    Czy weto oznacza brak ryzyka zmian do obecnie obowiązujących przepisów?

    Weto Prezydenta RP oznacza, że od 1 stycznia 2026 r. fundacje rodzinne będą podlegać obecnie obowiązującym, niezmienionym zasadom opodatkowania.

    Nie oznacza to jednak definitywnego zakończenia prac mających na celu dokonanie zmian w przepisach ustawy o fundacji rodzinnej. Wynika to w szczególności z brzmienia art. 143 ustawy o fundacji rodzinnej, który upoważnia Radę Ministrów — po upływie trzech lat od dnia wejścia w życie ustawy o fundacji rodzinnej (okres trzech lat mija w 2026 r.) — do dokonania przeglądu funkcjonowania przepisów tej ustawy. Nie można więc wykluczyć, że w 2026 r. zostanie opublikowany nowy projekt nowelizujący przepisy dotyczące opodatkowania fundacji rodzinnych, który może wpłynąć na zasady opodatkowania tych podmiotów.

  • Czy czeka nas rewolucja w składaniu wniosków o wpis w rejestrze przedsiębiorców KRS?

    Czy czeka nas rewolucja w składaniu wniosków o wpis w rejestrze przedsiębiorców KRS?

    Nowelizacja przepisów dotyczących Krajowego Rejestru Sądowego może istotnie zmienić sposób, w jaki przedsiębiorcy i ich pełnomocnicy składają dokumenty do sądu rejestrowego. Projektowane regulacje mają na celu zarówno usprawnienie postępowań rejestrowych, jak i wzmocnienie ochrony danych osobowych. Czy jednak obciążenia związane z projektowanymi zmianami pozostają proporcjonalne do zamierzonych rezultatów?

    Anonimizacja danych osobowych – nowe obowiązki dla podmiotów i notariuszy

    Jedną z najistotniejszych nowości ma być nałożenie na podmioty składające pisma procesowe i inne dokumenty do sądu rejestrowego obowiązku ich anonimizacji. Celem tego rozwiązania jest ograniczenie ujawniania danych osobowych, które nie są niezbędne do dokonania wpisu w KRS. Dopełnieniem tej regulacji będzie zmiana w przepisów Prawa o notariacie, zobowiązująca notariuszy do przekazywania do Centralnego Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych także elektronicznego wyciągu z aktu notarialnego – pozbawionego zbędnych danych osobowych. Takie rozwiązanie ma zwiększyć bezpieczeństwo obrotu prawnego, przy jednoczesnym zachowaniu transparentności rejestru.

    Zmiany w zakresie postępowań przymuszających, rozwiązania podmiotów bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego oraz przekazywanie informacji dotyczących nabywania nieruchomości przez cudzoziemców

    Ustawa nowelizująca przewiduje także gruntowną reformę procedury przymuszającej do złożenia dokumentów finansowych. Zamiast dotychczasowej sankcji w postaci grzywny, sąd będzie mógł zamieścić w rejestrze wzmiankę o niewykonywaniu obowiązku złożenia dokumentów. Wzmianka zniknie dopiero po złożeniu wszystkich zaległych dokumentów finansowych.

    Kolejnym istotnym rozwiązaniem ma być uproszczenie procedury wykreślania podmiotów z KRS bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego. Nowe przepisy mają również usprawnić przekazywanie informacji dotyczących nabywania nieruchomości przez cudzoziemców, co ma ułatwić współpracę między sądami rejestrowymi a organami administracji.

    Wpływ projektowanych zmian na procedurę składania wniosków o zmianę w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego

    W świetle projektowanych zmian najbardziej kontrowersyjne wydają się przepisy dotyczące obowiązku anonimizacji danych osobowych. Chociaż wprowadzenie zasad w tym zakresie jest celowe, to należy wskazać nowe przepisy przerzucają obowiązek anonimizacji danych osobowych z sądów na przedsiębiorców, co oznacza, że to wnioskodawcy będą musieli samodzielnie usuwać z dokumentów wszelkie dane, które nie podlegają ujawnieniu w KRS. W konsekwencji, przyjęcie zmian w obecnym kształcie może prowadzić do wzrostu kosztów obsługi prawnej, zwłaszcza, że projekt ustawy nowelizującej nie precyzuje, jakie dokładnie dane powinny zostać usunięte.

  • Pierwsze owoce deregulacji – dobre wieści dla przedsiębiorców

    Pierwsze owoce deregulacji – dobre wieści dla przedsiębiorców

    W życie weszły już pierwsze zmiany, które wynikają z pakietu ustaw deregulacyjnych. To dobra wiadomość dla przedsiębiorców – celem nowych regulacji jest zmniejszenie obciążeń administracyjnych i zwiększenie pewności prawnej prowadzenia działalności gospodarczej.

    Mniejsze oferty publicznej bez obowiązku pośrednictwa

    25 lipca 2025 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. W wyniku przyjęcia tych zmian zniesiono obowiązek korzystania z usług firmy inwestycyjnej przy ofercie publicznej papierów wartościowych, których wartość – liczona wraz z wcześniejszymi emisjami z ostatnich 12 miesięcy – nie przekracza 1 miliona euro.

    Dzięki temu mniejsze spółki zyskały łatwiejszy dostęp do rynku kapitałowego, bez konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów wynikających z obowiązku ustanowienia pośrednika na potrzeby przeprowadzanej oferty publicznej. To ważny krok w stronę wspierania rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw.

    Większa elastyczność w kontrolach skarbowych

    W ramach pakietu deregulacyjnego wprowadzono również zmiany w ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej oraz w ustawie o podatku od towarów i usług. W wyniku wprowadzonych zmian przedsiębiorca może złożyć korektę deklaracji podatkowej nie tylko po zakończeniu, ale również w trakcie kontroli celno-skarbowej. Wskazane zmiany weszły w życiem z dniem 1 października 2025 r. To duże ułatwienie, które daje przedsiębiorcom więcej elastyczności i możliwości szybszego reagowania na stwierdzone nieprawidłowości.

    Jakie jeszcze zmiany mogą wpływać na funkcjonowanie spółek?

    Aktualnie trwają prace legislacyjne dotyczące m.in. zniesienia obowiązku równoległej publikacji tych samych informacji w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, reformy zasad odpowiedzialności podmiotów zbiorowych oraz łagodzące odpowiedzialność członków zarządu spółek korporacyjnych. Wszystkie te zmiany mogą wpłynąć istotnie na zmniejszenie ryzyk prawnych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

  • Darowizna na konto osoby trzeciej, a podatek od spadków i darowizn – pułapka fiskusa

    Darowizna na konto osoby trzeciej, a podatek od spadków i darowizn – pułapka fiskusa

    Kwestią sporną, pomimo licznych interpretacji oraz wyroków sądów administracyjnych, pozostaje problematyka spełnienia przesłanek wyjątków od podatku od darowizn pomiędzy bliskimi. Zagadnienie to jest przedmiotem przepisu art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zgodnie z tym przepisem jednym z warunków zwolnienia od podatku od darowizny jest wykazanie przez nabywcę (obdarowanego), że środki z tytułu darowizny zostały przekazane na rachunek płatniczy nabywcy lub na jego rachunek,  inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

    W praktyce jednak strony umowy darowizny często decydują się, że środki z tytułu darowizny zostaną przekazane przez darczyńcę na konto osoby trzeciej, z pominięciem konta obdarowanego. Jednym z najczęściej spotykanych przykładów takiej sytuacji jest przelanie przez darczyńcę środków na rachunek sprzedawcy mieszkania na poczet ceny, którą ma zapłacić obdarowany. W takim przypadku, fiskus uznaje, że skoro środki nie wpłynęły najpierw na konto obdarowanego, to nie można mówić o skutecznie udokumentowanej darowiźnie w świetle przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn – a więc nie ma podstaw do zastosowania zwolnienia podatkowego.

    Stanowisko sądów administracyjnych

    Powyższego, dosyć konserwatywnego stanowiska fiskusa, nie podzielają jednak zazwyczaj sądy administracyjne, które wskazują, że rozważany wyjątek należy uznać za zrealizowany także w przypadku, gdy darczyńca przekazał środki pieniężne na wskazany przez obdarowanego rachunek bankowy jego wierzyciela. Zdaniem sądów administracyjnych istota analizowanej przesłanki polega na udokumentowaniu, że obdarowany rzeczywiście uzyskał możliwość dysponowania darowanymi środkami pieniężnymi od określonej osoby, z określonego źródła. Takie udokumentowanie ma miejsce zarówno wówczas, gdy darowane środki wpływają na rachunek bezpośrednio obdarowanego, jak i wówczas, gdy darczyńca w imieniu i na rzecz obdarowanego przekazuje je na rachunek bankowy wierzyciela obdarowanego. Zarówno przekazanie środków pieniężnych bezpośrednio na rachunek podatnika, jak i na rachunek wierzyciela podatnika w takim samym stopniu pozwala organowi podatkowemu na zweryfikowanie czy i w jakim zakresie może mieć do czynienia z fikcyjnym przekazaniem środków pieniężnych, z działaniami nierzetelnymi ze szkodą dla interesu fiskalnego.

    Jak uniknąć problemów, w tym ewentualnych postepowań sądowych przeciwko fiskusowi?

    W celu uniknięcia wątpliwości oraz ewentualnych długoletnich sporów z fiskusem należy wskazać, że umowa darowizny powinna być skonstruowana w ten sposób, że środki z tytułu darowizny powinny najpierw wpłynąć na rachunek bankowy osoby obdarowanej. Dopiero z tego konta mogą być przekazane dalej – np. na rzecz sprzedawcy, wykonawcy lub innego kontrahenta. Rozwiązanie to, choć problematyczne, zapewnia pewność, że taka darowizna nie zostanie zakwestionowana przez fiskusa jako darowizna niespełniająca warunków zastosowania zwolnienia określonego w przepisie w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.