Tarcza finansowa dla średnich i dużych

przedsiębiorstwo

Instrumenty oferowane przez tzw. tarczę antykryzysową są w przeważającej mierze skierowane do niewielkich podmiotów zatrudniających małą liczbę pracowników. W czasach kryzysu grupa mikro-, małych i średnich przedsiębiorców jest oczywiście najbardziej narażona na niebezpieczeństwo. Nie można jednak zapominać o tym, że efekty pandemii nie oszczędzą też większych podmiotów, które zapewniają miejsca pracy setkom tysięcy ludzi w skali kraju. Czy w takim razie te spółki zostaną wykluczone z programu pomocowego?

Co w tarczy antykryzysowej?

Pakiet ustaw uchwalanych w ramach tzw. tarczy antykryzysowej w sposób dosyć ogólny i enigmatyczny powierzył Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. i jej spółkom zależnym zadanie udzielania wsparcia niezbędnego dla utrzymania i kontynuacji prowadzonej działalności gospodarczej. Wsparcie ma być udzielane w formie różnych instrumentów wspierających bieżącą płynność finansową, w tym w szczególności pożyczki, gwarancji, leasingu, poręczenia.

Regulacja ustawowa jest dosyć lakoniczna i pozostawia większość inicjatywy po stronie ARP’u. Na chwilę obecną na stronie Agencji możemy przeczytać o programie pomocowym skierowanym do firm z obszaru małych i średnich Przedsiębiorstw. Program obejmuje pożyczki obrotowe oraz refinansowanie leasingu. Jak na razie – nic dla większych podmiotów.

silhouette-photo-of-2-person-beside-beige-concrete-lighted-164547

Tarcza finansowa PFR

Bardziej obiecujące są komunikaty publikowane na stronie Polskiego Funduszu Rozwoju – spółki należącej do tej samej grupy kapitałowej, co ARP. Ze wstępnych informacji wynika, że program PFR’u skierowany będzie zarówno do mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw, jak i do dużych firm. W przypadku mniejszych podmiotów wsparcie ma polegać na częściowo bezzwrotnych subwencjach obsługiwanych przez banki komercyjne (będą one pośredniczyły w składaniu wniosków).

Dużym podmiotom ma zostać zaoferowane finansowanie inwestycyjne, płynnościowe lub nieoprocentowane pożyczki płynnościowe obsługiwane bezpośrednio przez PFR. Fundusz proponuje także wsparcie kapitałowe dla średnich i dużych firm w postaci gwarancji, podwyższenia kapitału, a także finansowania lub zakupu udziałów w przedsiębiorstwach i innych podmiotach. Z założenia na takie działania ma zostać przeznaczone blisko 7 mld zł.

Kiedy tarcza PFR zacznie działać?

Jak przeczytamy na stronie Polskiego Funduszu Rozwoju – program pomocowy jest na etapie notyfikacji komisji europejskiej. Harmonogram nie przedstawia żadnych daty, w których można spodziewać się odpowiedzi z Brukseli. PFR umożliwia dużym firmom składanie już obecnie wstępnego wniosku pomocowego, który ma ułatwić i przyśpieszyć późniejsze rozpatrywanie właściwych wniosków.

 

Wygląda na to, że pomoc dla większych firm na razie pozostaje w sferze dosyć nieokreślonych zapewnień i zdawkowych informacji. Jest to o tyle problematyczne, że zbliża się koniec miesiąca i wiele zarządów stanie przed trudną decyzją co do dalszego funkcjonowania w zmienionej rzeczywistości gospodarczej. Tym niemniej zachęcamy do śledzenia komunikatów publikowanych przez PFR – być może niedługo dowiemy się czegoś więcej.

 

Tarcza antykryzysowa – założenia filaru bezpieczeństwa pracowników

przedsiębiorstwo

Zapowiedziana przez Rząd Tarcza antykryzysowa doczekała się w końcu założeń legislacyjnych. Na podstawie dostępnego w mediach projektu nowelizacji specustawy ws. koronawirusa możemy ocenić pierwszy kształt regulacji mających na celu zapobiec zwalnianiu pracowników.

Tarcza antykryzysowa w pierwszym filarze tj. bezpieczeństwo pracowników kierowana jest bezpośrednio do przedsiębiorców i finansowana ma być z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Benefit ma polegać na przyznaniu przedsiębiorcom rekompensat związanych z kosztami wynagrodzeń oraz pokryciu kosztów składek ZUS.

Warunki ogólne

Do pomocy kwalifikują się tylko tacy przedsiębiorcy, którzy nie zalegają w w regulowaniu zobowiązań podatkowych, składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Pracy lub Fundusz Solidarnościowy do końca III kwartału 2019 r. Jednocześnie jako zaległość nie są traktowane składki czy podatki objęte odpowiednio układem ratalnym lub decyzją odraczającą. Zaleganie nie będzie również dyskwalifikowało przedsiębiorcy jeżeli powstało w okresie spadku obrotów gospodarczy  a przedsiębiorca dołączył do wniosku o przyznanie świadczeń plan spłaty zadłużenia uprawdopodabniający poprawę kondycji finansowej przedsiębiorcy i pełną spłatę zaległości.

Świadczenia przyznawane na podstawie nowelizacji specustawy tratowane będą jak pomoc de minimis więc należy przyjąć, iż podmioty, które już z takiej pomocy korzystały mogą mieć ograniczone możliwości aplikowania o wsparcie.

Maksymalny okres przyznawania świadczeń ma ponadto wynosić 3 miesiące.

Kto jest pracownikiem?

Nowelizacja specustawy traktuje pracowników szeroko. Są nimi nie tylko osoby pozostające w stosunku pracy, ale także osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy zlecenia o ile z tego tytułu podlegają obowiązkowi ubezpieczeń – emerytalnemu i rentowemu. Ustawa nie wyjaśnia jednak, czy jako pracownika można traktować osoby samozatrudnione (relacja B2B), czyli osoby, które wiąże ze przedsiębiorcą stały stosunek zlecenia, ale które posiadają własną działalność gospodarczą. Aczkolwiek treść przepisu jest podobna do przepisów ustawy o PPK, z której powszechnie wyklucza się osoby samozatrudnione.

Przestój ekonomiczny vs spadek obrotów

Nowelizacja specustawy przewiduje dwa scenariusze:

  • Okres przestoju ekonomicznego – czyli okres niewykonywania pracy przez pracownika z przyczyn niedotyczących pracownika pozostającego w gotowości do pracy oraz
  • Okres obniżonego wymiaru pracy – czyli okres obniżonego przez przedsiębiorcę wymiaru czasu pracy pracownika z przyczyn niedotyczących pracownika, jednak nie więcej niż do połowy wymiaru czasu pracy

W zależności od sytuacji przedsiębiorcy, omawiany filar tarczy antykryzysowej ma zadziałać inaczej.

black-and-red-unk-unk-3962262

Co w czasie przestoju ekonomicznego?

Tarcza antykryzysowa ma przede wszystkim chronić te firmy, które musiały zamknąć swoją działalność. W okresie przestoju ekonomicznego Pracownikowi wypłaca się za gotowość do pracy wynagrodzenie obniżone nie więcej niż o 50%, ale nie niższe jednak niż w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalanego na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, z uwzględnieniem wymiaru czasu pracy. Przedsiębiorca otrzymywać będzie natomiast dofinansowanie do tych wynagrodzeń w wysokości do 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Co w okresie spadku obrotów?

Przedsiębiorca, który został dotknięty spadkiem obrotów gospodarczych może ograniczyć wymiar czasu o 20% nie więcej jednak niż do 0,5 etatu, z zastrzeżeniem, że wynagrodzenie nie może być jednak niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę. W razie obniżenia wymiaru czasu pracy, wynagrodzenia wypłacane przez przedsiębiorcę w tym okresie dofinansowywane będą do wysokości połowy tego wynagrodzenia, jednak nie więcej niż 40% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa GUS.

Nowelizacja wskazuje także jak należy rozumieć spadek obrotów gospodarczych. Jest nim spadek sprzedaży towarów lub usług w ujęciu ilościowym lub wartościowym:

  1. co najmniej o 15% łącznych obrotów w ciągu dwóch kolejnych miesięcy kalendarzowych w okresie od 01.01.2020 r. do dnia poprzedzającego złożenie wniosku w porównaniu do łącznych do łącznych obrotów z analogicznych dwóch kolejnych, miesięcy kalendarzowych roku poprzedniego; lub
  2. co najmniej o 25% pomiędzy dwoma kolejnym miesiącami w okresie po 01.01.2020 r.

Wątpliwości

Po sposobie redakcji projektu ustawy niestety widać, że był on pisany w pośpiechu. Projekt nie daje odpowiedzi na wiele nurtujących pytań. W szczególności nie wiadomo, czy świadczenia z tytułu przestoju ekonomicznego kumulują się z uprawnieniami związanymi z redukcją wymiaru pracy. W jaki sposób obliczać wymiar pracy osób na umowach cywilnoprawnych? Co to znaczy, że wnioski rozpatruje się aż do wyczerpania środków?

Na te pytania, jak i na wiele innych być może odpowiedzi uzyskamy w ostatecznej wersji ustawy. Na chwilę obecną nie wiadomo bowiem w jakim kształcie tarcza antykryzysowa wejdzie ostatecznie w życie.

 

Jak koronawirus i specustawa wpłyną na przedsiębiorców?

przedsiębiorstwo

Koronawirus doczekał się swojej specustawy. Szczególne rozwiązania prawne mogą nakładać na przedsiębiorców nietypowe obowiązki lub ograniczenia w celu zwalczania rozprzestrzeniania się epidemii. Szczególną formą ingerencji w sposób funkcjonowania przedsiębiorców są polecenia wydawane przez określone organy administracyjne i nakładające obowiązki związane z przeciwdziałem COVID-19.

Polecenia Premiera

Specustawa przyznała Prezesowi Rady Ministrów uprawnienie do wydania na wniosek wojewody i po poinformowaniu Ministra Gospodarki poleceń wszelkim przedsiębiorcom, osobom prawnym i tzw. ułomnym osobom prawnym (np. spółkom jawnym). Polecenia te są wydawane w drodze decyzji administracyjnej, podlegają one natychmiastowemu wykonaniu z chwilą ich doręczenia lub ogłoszenia oraz nie wymagają uzasadnienia. Co szczególnie istotne, polecenia mogą być wydawane nie tylko pisemnie, ale także ustnie, telefonicznie lub za pomocą środków elektronicznych lub innych środków łączności. Ślad po poleceniu powinien zostać jedynie utrwalony w aktach w formie protokołu lub adnotacji.

Wykonanie zadań nałożonych poleceń powinno jednak nastąpić na mocy umowy zawartej z przedsiębiorcą przez właściwego wojewodę i zostać sfinansowane ze środków budżetu państwa (niemniej jednak, prace przygotowawcze do realizacji nałożonych zadań – prace planistyczne – następują na koszt przedsiębiorcy). Warto zauważyć, że odmowa podpisania umowy nie ma większego sensu, gdyż w takim wypadku obowiązek wykonania polecenia wymuszany jest bezpośrednio na podstawie decyzji administracyjnej.

face-mask-4890115_1920

Polecenia i zalecenia Inspekcji Sanitarnej

Dzięki Specustawie Główny Inspektor Sanitarny lub działający z jego upoważnienia państwowy wojewódzki inspektor sanitarny mogą wydawać osobom prawnym, osobom fizycznym i tzw. ułomnym osobom prawnym (np. spółkom jawnym) indywidualne decyzje nakładające  m.in. obowiązki podjęcia określonych czynności zapobiegawczych lub kontrolnych i udzielania o nich informacji w tym zakresie, a także współdziałania z innymi organami administracji publicznej oraz organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Polecenia GIS, podobnie jak polecenia Premiera, podlegają natychmiastowemu wykonaniu, nie wymagają uzasadnienia i mogą być wydawane ustnie. Odwołanie od otrzymanego polecenia można wnieść w krótki termin 2 dni roboczych.

Koronawirus może być jednak zwalczany także w bardziej powszechny sposób. Oprócz indywidualnych poleceń Główny Inspektor Sanitarny może publikować powszechne zalecenia i wytyczne, do których mają obowiązek stosować się wszystkie osoby przebywające na terytorium Polski. Zalecenia będą publikowane nie tylko w oficjalnych Biuletynach Informacji Publicznej, ale również m.in. w radiu i telewizji publicznej oraz w środkach komunikacji publicznej.

Polecenia Wojewody

Na mocy Specustawy wojewodowie uzyskali kompetencję do wydawania poleceń obowiązujących wszystkie organy administracji rządowej działające w województwie i państwowe osoby prawne, organy samorządu terytorialnego, samorządowe osoby prawne oraz samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej w związku z przeciwdziałaniem COVID-19. Polecenia te podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

Polecenia wojewody dotyczą podmiotów państwowych i w związku z tym bezpośrednio nie dotkną większości przedsiębiorców. Wpływ może być jednak pośredni – gdyż polecenie wojewody może uruchomić szereg działań przez organy państwowe np. przez Inspekcję Sanitarną, których skutki mogą odczuć wszystkie podmioty gospodarcze.

Kolejne ułatwienia przy sukcesji przedsiębiorstw

przedsiębiorstwo

O wejściu kompleksowej ustawy dotyczącej sukcesji jednoosobowej działalności gospodarczej pisaliśmy już wcześniej. Rozwiązanie było bardzo korzystne, ale nieidealne. W odpowiedzi na niektóre zgłaszane problemy, 31 lipca zeszłego roku uchwalono ustawę w ramach tzw. pakietu przyjazne państwo.

Koncesję i zezwolenia przejmiesz jeszcze za życia

Nowelizacja wprowadza rozwiązania prawne, które mają ułatwić sukcesję działalności gospodarczej jeszcze za życia pierwotnego właściciela firmy. Dzięki nowym przepisom nabywca przedsiębiorstwa będzie mógł zwrócić się do organów administracyjnych w terminie 3 miesięcy od jego nabycia z wnioskiem o przeniesienie na niego decyzji administracyjnych wydanych na rzecz pierwotnego właściciela. Jeżeli nabywca spełnia wymagania do wydania decyzji, złoży oświadczenie o akceptacji wymogów z niej wynikających oraz przedłoży zgodę pozostałych współwłaścicieli przedsiębiorstwa, wówczas decyzja zostanie na niego przeniesiona.

Co jest szczególnie istotne, nabywcaphoto-of-people-leaning-on-wooden-table-3184614 przedsiębiorstwa, który spełnia wszystkie wymogi dla wydania decyzji, może posługiwać się decyzją wydaną na pierwotnego właściciela firmy już od dnia złożenia wniosku o przeniesienie. Powyższa procedura będzie szczególnie użyteczna w odniesieniu do wszelkich zezwoleń czy koncesji.

Zapis na udział w spółce osobowej

Spółki osobowe, pomimo niegasnącej popularności, rodzą pewne problemy przy próbie ich zbycia. Do jednego z tych problemów należała wątpliwość co do tego, czy można za pomocą zapisu windykacyjnego przenieść na spadkobierców ogół praw i obowiązków wspólnika spółki popularnie zwany udziałem w spółce. Nowelizacja rozstrzyga ten problem wprost przewidując, iż ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej może być przedmiotem zapisu windykacyjnego.

Zapis windykacyjny jest szczególnym rozwiązaniem, które można zastosować w testamencie notarialnym. Z jego mocy dochodzi do automatycznego przeniesienia konkretnego składnika majątkowego na daną osobę z chwilą śmierci spadkodawcy. Nowelizacja pozwala na korzystanie z tego dobrodziejstwa przy przenoszeniu udziału spółkowego np. w spółce jawnej czy komandytowej.

Tymczasowy przedstawiciel małżonka

Ze szczególnie skomplikowaną sytuacją mamy do czynienia w przypadku prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej z utrzymaniem majątkowej wspólności małżeńskiej. W takim bowiem wypadku, majątek firmowy przedsiębiorcy wchodzi w skład wspólności małżeńskiej. W przypadku śmierci takiego małżonka (nieprowadzącego firmy) jego udział w majątku podlega dziedziczeniu i może potencjalnie trafić do osób w żaden sposób niezwiązanych z biznesem. Nowelizacja wprowadza instytucję tymczasowego przedstawiciela, który może zostać powołany do zarządzania udziałem zmarłego małżonka do czasu wyjaśnienia kwestii spadkowych. Z założenia, instytucja ta ma na celu umożliwienie dalszego istnienia firmy w możliwie niezakłóconej formie do czasu uporządkowania kwestii sukcesji

Od kiedy zmiany?

Z większości dobrodziejstw nowelizacji możemy korzystać już od 1 stycznia 2020 r.

Objaśnienia ws. BDO

przedsiębiorstwo

Obowiązek wpisu do BDO budzi wśród przedsiębiorców coraz to większe emocje, w miarę, jak zbliża się termin jego wykonania. Trudny język ustawy o odpadach i liczne skomplikowane terminy nie ułatwiają zadania ustalenia kto do bazy danych musi się wpisać. Żeby ułatwić połapanie się w gąszczu przepisów Ministerstwo Klimatu przygotowało specjalne objaśnienia prawne.

Ministerstwo Klimatu przygotowało objaśnienia prawne dotyczące stosowania przepisów art. 50 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. ustawy o odpadach w zakresie obowiązku uzyskania wpisu w Rejestrze-BDO przez wytwórców odpadów będących mikroprzedsiębiorcami, małymi lub średnimi przedsiębiorcami. Objaśnienia zostały wydane na wniosek Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców.

W pierwszej kolejności Ministerstwo wskazuje, że obowiązek wpisu do Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO) powiązany jest z obowiązkiem prowadzenia ewidencji odpadów. Z tego powodu podmioty zwolnione całkowicie z ewidencji odpadów nie podlegają wpisowi do BDO, zaś te, które objęte są zwolnieniem częściowym (ewidencją uproszczoną) powinny wpis do BDO uzyskać.

assorted-plastic-bottles-802221

Warto o tym pamiętać głównie dlatego, że obowiązek prowadzenia ewidencji nie dotyczy np. tych podmiotów, które wytwarzają wyłącznie odpady komunalne. W tym zakresie Ministerstwo wskazuje, że odpady, powstające ramach działalności biurowej lub innej drobnej działalności gospodarczej, o charakterze i składzie podobnym do powstających w gospodarstwach domowych, niezawierające odpadów niebezpiecznych, mogą być potraktowane jako odpady komunalne (np. makulatura, opakowania, meble i inne odpady wielkogabarytowe). W ocenie Ministerstwa zużyty sprzęt elektryczny lub elektroniczny niezawierający składników niebezpiecznych np. czajniki oraz zużyte tonery niezawierające składników niebezpiecznych też mogą kwalifikować się jako odpady komunalne. W efekcie drobna działalność usługowa  nie będzie musiała wpisywać się do BDO w związku z wytwarzaniem wyłącznie odpadów komunalnych.

Zwolnieni z obowiązku wpisu są też ci przedsiębiorcy, którzy wytwarzają jedynie odpady mieszczące się katalogach ilościowych wskazanych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 12 grudnia 2014 r. w sprawie rodzajów odpadów i ilości odpadów, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów. Rozporządzenie obejmuje np. trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir w ilości do 10 ton w skali roku, czy odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów w ilości do 5 ton w skali roku. Katalog jest dosyć szeroki i warto zapoznać się z nim w całości.

W objaśnieniach Ministerstwo przypomina także o możliwości przejęcia obowiązków ciążących na wytwórcy odpadów przez podmiot, który wytwórcą nie jest. Ustawa o odpadach pozwala na zawarcie specjalnego porozumienia przez podmioty świadczącego usługi lub prowadzące działalność w ramach jednego obiektu np. centrum handlowego. Porozumienie pozwala przenieść obowiązki wytwórców odpadów na jednego z najemców lub też na wynajmującego, który często zarządza gospodarką odpadową w całym budynku.

Oprócz powyższych kwestii objaśnienia poruszają także kilka innych kłopotliwych spraw takich, jak prowadzenie nieprofesjonalnej zbiórki odpadów (np. zakrętek z butelek) czy sprawozdawczości prowadzonej przez sklepy oferujące plastikowe torby na zakupy. Z całością objaśnień można zapoznać się tutaj.

BDO na firmówce

przedsiębiorstwo

KRS, NIP i REGON – przyzwyczailiśmy się do widoku tych numerów na papierze firmowym czy pieczątkach przedsiębiorstw. Nie każdy jednak wie, że do tej triady oznaczeń dodać trzeba także numer w Bazie Danych o Odpadowych tzw. BDO (oficjalnie: Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami).

Baza Danych o Odpadach to specjalny rejestr prowadzony przez Marszałków Województw, do którego wpisuje się podmioty wprowadzające produkty (w tym produkty w opakowania) na rynek, a także prowadzące jednostki handlu detalicznego lub hurtowego, w których są oferowane torby na zakupy z tworzywa sztucznego, objęte opłatą recyklingową i podmioty gospodarujące odpadami. Podmiotom wpisanym do rejestru nadaje się specjalny numer (BDO), który będą musiały posługiwać się w różnych sytuacjach związanych z odpadami.

Kogo dotyczy obowiązek?

Ustawa o odpadach nakłada obowiązek umieszczania numeru rejestrowego na dokumentach sporządzanych w związku z prowadzoną działalnością. Obowiązek dotyczy podmiotów:

  1. wprowadzających sprzęt i autoryzowanych przedstawicieli,
  2. wprowadzających baterie lub akumulatory,
  3. wprowadzających pojazdy,
  4. producentów, importerów i wewnątrzwspólnotowych nabywców opakowań,
  5. wprowadzających na terytorium kraju produkty w opakowaniach,
  6. wprowadzających na terytorium kraju opony,
  7. wprowadzających na terytorium kraju oleje smarowe

bottles-container-daylight-802221

Gdzie należy umieszczać nr BDO?

Ustawa stanowi, że obowiązek umieszczania nr BDO dotyczy wszystkich dokumentów sporządzanych w związku z prowadzoną działalnością. Jak wynika z informacji opublikowanej na stronie Ministerstwa Środowiska – nr BDO trzeba umieszczać przede wszystkim na dokumentach związanych z działalnością w zakresie produktów i odpadów. Chodzi przykładowo o  faktury VAT, paragony fiskalne, umowy sprzedaży, sprawozdania, karty przekazania odpadów oraz ewidencje odpadów. Z uwagi na brak precyzji w przepisach ustawy, bezpieczniej jest ujawniać BDO wszędzie tam, gdzie zwykło się wskazywać pozostałe numery spółki – np. także w dokumentach handlowych.

Zdaniem Ministerstwa Środowiska numer BDO może on być wymieniony w stopce dokumentu obok danych podmiotu jak np. NIP lub umieszczony na pieczęci firmowej. Z uwagi na powszechnie przyjętą praktykę wpisywania numerów rejestrowych w stopkach maili, również i w tym miejscu warto wskazywać numer w bazie danych o odpadach.

Co grozi za nieujawnianie nr BDO?

Nieumieszczanie numeru rejestrowego na dokumentach sporządzanych w związku z prowadzoną działalnością, wbrew obowiązkowi ustawowemu grozi nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej w wysokości między 5.000 zł a 1.000.000 zł. Wysokość kary została określona dla wielu rodzajów naruszeń ustawowych, więc wymierzenie kary w górnych granicach zagrożenia akurat za nieujawnienie nr BDO raczej nie jest wysoce prawdopodobne, aczkolwiek uporczywe naruszanie tego obowiązku może być piętnowane.

Postępowanie gospodarcze powraca

przedsiębiorstwo

Do 2012 r. w polskiej procedurze cywilnej funkcjonowało niesławne postępowanie gospodarcze. Tryb postępowania nie cieszył się przesadną sympatią, gdyż nierzadko przedkładał biurokratyzm nad rzeczywiste rozstrzyganie sporów. Wiele pułapek formalnych i ścisłe terminy mogły prowadzić do łatwej przegranej niezależnie od tego, czy się miało rację czy nie. Po siedmiu latach postępowanie gospodarcze powraca na nowo.

Dla kogo?

Postępowanie gospodarcze prowadzone będzie obligatoryjnie przede wszystkich w sprawach  stosunków cywilnych między przedsiębiorcami w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Nowa forma postępowania będzie jednak fakultatywna dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, które mogą w swoim pierwszym piśmie złożyć wniosek o rozpoznanie sprawy w zwykłym trybie.

Dowody zgłaszaj szybko

Postępowanie gospodarcze przewiduje znacznie większy rygor w zakresie momentu powoływania dowodów. Mianowicie wszystkie wnioski dowodowe powinny zostać powołane w pierwszym piśmie, chyba że nie było to możliwe albo potrzeba ich powołania wystąpiła później. Oznacza to brak możliwość powołania dowodów w późniejszym czasie z uzasadnieniem, że ich przeprowadzenie nie spowoduje zwłoki w postępowaniu. Prekluzja dowodowa ma z założenia narzucić surową dyscyplinę w prowadzeniu procesu.

competition-dispute-fight-37323

Dokumenty to podstawa

Kolejną istotną zmianą jest absolutne pierwszeństwo dowodów z dokumentów. Zeznania świadków mają być dopuszczane tylko wyjątkowo, gdy po wyczerpaniu innych środków dowodowych pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Co więcej, oświadczenia woli lub wiedzy istotne z perspektywy uprawnień stron mogą być wykazane tylko dokumentami, chyba że nie można ich przedstawić z przyczyn niezależnych. W efekcie, każda relacja gospodarcza powinna być odpowiednio dokumentowana, gdyż wszelkie ustalenia ustne mogą okazać się niemożliwe do wykorzystania w procesie. Jest to szczególnie istotne w branżach, które często opierają się na ustnych uzgodnieniach – np. w branży budowlanej.

 

Klauzula dowodowa

Nietypowym rozwiązaniem przewidzianym w znowelizowanym kodeksie postępowania cywilnego jest możliwość zawarcia umowy dowodowej między przedsiębiorcami. Taka umowa może przewidywać zakaz przeprowadzania określonych dowodów w postępowaniu prowadzonym przed stronami danego stosunku prawnego. Umowa dowodowa może wykluczać np. dowody z zeznań świadków lub dowody z opinii biegłego. Klauzula dowodowa będzie mogła być rzecz jasna wprowadzona do zwykłych umów komercyjnych w podobny sposób, jak klauzula właściwości sądu lub klauzula arbitrażowa. Czas pokaże, czy przedsiębiorcy zdecydują się korzystać z tych rozwiązań, gdyż z jednej strony pozwolą one uprościć i przyspieszyć proces, zaś z drugiej rodzą ryzyko niemożliwości przedstawienia swoich racji.

Podsumowanie

Dla funkcjonowania postępowania gospodarczego kluczowe będzie to, w jaki sposób sędziowie faktycznie wdrożą postanowienia znowelizowanego kodeksu. Surowe i formalistyczne podejście może oznaczać powrót starych zasad, w których szybkość procesu osiągana była kosztem jakości.

Przepisy o postępowaniu gospodarczym wchodzą w życie 7 listopada 2019 r. przy czym sprawy, które kwalifikowałoby się do tego trybu, a zostały wszczęte i niezakończone przed tym dniem prowadzone będą na dotychczasowych zasadach.

 

[EDIT:  W pierwotnym tekście wskazałem, że sąd może odstąpić od powoływania biegłego, jeżeli według swojego osądu jest w stanie sprawę rozstrzygnąć. Taki tryb działania dotyczy jednak tylko postępowania uproszczonego, a nie gospodarczego.]

Trochę przedsiębiorca, trochę konsument

przedsiębiorstwo

W przepisach prawa bardzo często występuje dychotomiczny podział na przedsiębiorców i konsumentów. Konsumenci, traktowani jako słabsza i mniej poinformowana strona, zwykle podlegają znacznie szerszej ochronie prawnej niż przedsiębiorcy. Z założenia przedsiębiorca powinien wykazywać się większą ostrożnością, a także dysponować większą siłą negocjacyjną. Ustawodawca postanowił jednak zerwać z powyższym podziałem i przyjąć, że można być trochę przedsiębiorcą, a trochę konsumentem.

Nowelizacja kodeksu cywilnego przewiduje, że przepisy gwarantujące szczególną ochronę konsumentów stosować się będzie także umów związanych bezpośrednio z działalnością gospodarczą osoby fizycznej, gdy z treści umowy wynika, że nie posiada ona dla osoby fizycznej charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarcze.

Przepisy nowelizacji nie są do końca jasne, aczkolwiek w zamyśle chodzi o zagwarantowanie dodatkowej ochrony drobnym przedsiębiorcom, którzy wprawdzie zawierają umowy celem prowadzenia swojej działalności, ale akurat ten rodzaj umowy nie wiąże się bardzo ściśle z rodzajem prowadzonej działalności gospodarczej. Wydaje się, że chodzi na przykład o sytuacje, w których przykładowo programista freelancer zamawia materiały budowlane do remontu biura. adult-beverage-black-and-white-1798949Nowelizacja ma dotyczyć trzech obszarów: klauzul abuzywnych, rękojmi za wady, a także prawa do odstąpienia od umowy zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa. Ten ostatni zakres może być szczególnie uciążliwy dla branży e-commerce. Dotychczas bowiem ustalanie, któremu nabywcy przysługuje prawo do zwrotu produktów zakupionych przez Internet następowało na podstawie prostego kryterium. Mianowicie zażądanie faktury i podanie firmowego numeru NIP oznaczało nabycie towaru dla działalności gospodarczej i wyłączało prawo do jego zwrotu. W myśl znowelizowanych przepisów sprzedawca musiałby zweryfikować czy zakres działalności kupującego ujawniony w jego PKD nie zbiega się przypadkiem z rodzajem sprzedawanych towarów. Dopiero taka weryfikacja pozwoli ustalić, czy prawo do odstąpienia przysługuje czy też nie. Trudno powiedzieć, czy będzie możliwe zautomatyzowanie procesu badania PKD tak, aby zakup przebiegał sprawnie. Z drugiej strony, być może dla sprzedawców gra nie będzie warta świeczki i dla swojego bezpieczeństwa prawo odstąpienia od umowy przyznają wszystkim osobom fizycznym.

Nowelizacja wchodzi w życie 1 czerwca 2020 r. na podstawie Ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych (Dz.U.2019.1495)

1 2 3 4 6