26 września 2025 roku Sejm w trzecim czytaniu uchwalił nowelizację kodeksu spółek handlowych. Ta mała i pozornie niezauważalna zmiana, wynikająca z rządowego projektu o zmianie kodeksu spółek handlowych i niektórych innych okołogospodarczych ustaw, niesie za sobą istotne konsekwencje dla osób piastujących stanowiska w zarządach spółek handlowych i likwidatorów spółek.
Co ulegnie zmianie?
Zgodnie z dotychczasowym brzmieniem art. 586 kodeksu spółek handlowych, członek zarządu spółki albo jej likwidator, który nie zgłosił wniosku o upadłość spółki mimo zaistnienia przesłanek do podjęcia takiej czynności, popełniał przestępstwo, narażając się nie tylko na karę grzywny czy ograniczenia wolności, polegającą najczęściej na tzw. pracach społecznych, ale nawet na karę pozbawienia wolności. Osobom takim groziło więc, że w razie dokonania błędnej oceny co do stanu finansowego spółki mogą zostać skazane na karę pozbawienia wolności i to w wymiarze aż do jednego roku. Obecna nowelizacja ma charakter deregulacyjny, albowiem z alternatywnych kar grożących za to przestępstwo usuwa karę pozbawienia wolności. Od 1 marca 2026 roku brak zgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym czasie będzie więc stanowił przestępstwo zagrożone karą grzywny lub ograniczenia wolności.
Przyczyny deregulacji
Jak wynika z uzasadnienia do rządowego projektu nowelizacji, powodem zmiany przepisów jest praktyka sądów orzekających w tego typu sprawach. Z podanych przez wnioskodawcę statystyk wynika, że w przypadku przeważającej części skazań za przestępstwo z art. 586 ksh orzekana była kara grzywny, a jedynie nieco ponad 10 % stanowiły kary pozbawienia wolności, których wykonanie warunkowo zawieszano, stosując tzw. „zawiasy”. Według wnioskodawców, utrzymywanie najsurowszej z kar było zatem niecelowe w kontekście tak rangi przestępstwa, jak i marginalnego zakresu jej stosowania.
Co jeszcze się zmieni?
Tą samą nowelizacją ustawodawca ułatwi skazanemu za przestępstwa gospodarcze szybsze usunięcie skutków tego skazania w sferze biznesowej. Według obecnego brzmienia art. 18 § 2 ksh, członkiem organów spółek handlowych, ich prokurentem lub likwidatorem nie może być osoba skazana za wymienione w tym przepisie przestępstwa gospodarcze. Skazany może natomiast złożyć wniosek do sądu o zwolnienie go z zakazu pełnienia funkcji w spółce handlowej lub o skrócenie jego czasu, co przewiduje art. 18 § 4 ksh. Dotychczas warunkiem zastosowania takiego zwolnienia było jednak, aby przestępstwo, za które podmiot taki został skazany, nie było przestępstwem umyślnym. Dobrodziejstwo takie wchodziło zatem w grę tylko w przypadku przestępstw popełnionych nieumyślnie, a więc lekkomyślnie lub w ramach niedbalstwa. Omawiana nowelizacja usuwa wskazany wymóg, a więc możliwe będzie zwolnienie z takiego zakazu nawet sprawców przestępstw umyślnych.
Kiedy można liczyć na uchwalone zmiany?
Jak wynika z informacji na stronie sejmowej, ustawa została przekazana Marszałkowi Senatu oraz Prezydentowi. Jeśli organy te nie wniosą swoich uwag, omawiana zmiana wejdzie w życie już 1 marca 2026 roku.