Tag: arbitraż

  • Uchwały zaskarżymy do sądu arbitrażowego

    Dotychczasowe przepisy postępowania cywilnego uniemożliwiały zaskarżenie uchwały do sądu arbitrażowego. Wspólnicy musieli skierować tego typu sprawy do sądu powszechnego. Na skutek nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego od 8 września sprawa uległa jednak zmianie.

    Na czym polega nowelizacja?

    „Stare” przepisy procedury cywilnej pozwalały poddać pod arbitraż tylko te sprawy, w których możliwe było zawarcie ugody. Skargi na uchwały spółki miały jednak na celu ich uchylenie lub stwierdzenie nieważności przez sąd, przez co strony nie mogły swobodnie zawierać ugód w takich sprawach. W efekcie, rozpoznanie sprawy przez sąd polubowny również było wykluczone.

    Znowelizowane przepisy k.p.c. zniosły kryterium „zdatności ugodowej” przy poddawaniu sporów o prawa majątkowe pod arbitraż. Obecnie wobec tego możliwe jest poddanie pod arbitraż skarg na uchwały spółki podejmowanie w sprawach majątkowych.

    bookcase-books-bookshelf-159832

    Jak poddać spór pod arbitraż?

    Skierowanie sporów korporacyjnych do sądu polubownego wymaga zawarcia odpowiedniej klauzuli w umowie spółki (statucie) – tzw. zapisu na sąd polubowny. Spółki, które będą chciały poddać przyszłe skargi na uchwały pod arbitraż będą musiały dokonać stosownych zmian swoich aktów korporacyjnych.

    Zapis powinien wskazywać kategorię spraw, których dotyczy (spory o uchylenie/stwierdzenie nieważności uchwał) oraz wskazywać sąd arbitrażowy właściwy do ich rozstrzygnięcia. Dodatkowo klauzula musi zawierać  obowiązek ogłoszenia o wszczęciu postępowania w sposób wymagany dla ogłoszeń spółki najpóźniej w terminie miesiąca od dnia jego wszczęcia. Ogłoszenia może dokonać spółka jak i również skarżący.

    Kogo wiąże zapis?

    Zapis na sąd polubowny w sprawach skarg na uchwały spółek wiąże zarówno spółkę, jej wspólników jak i członków organów spółki (np. członków zarządu). Co więcej, sąd arbitrażowy, który będzie rozpoznawał sprawę o ważność lub uchylenie uchwały spółki, przejmie wszystkie sprawy wszczęte w odniesieniu do tej samej uchwały do wspólnego rozpoznania. Oznacza to, że ta sama sprawa nie będzie równolegle rozpatrywana w sądzie polubownym i sądzie powszechnym.

    Czy warto?

    Na dzień dzisiejszy sądy arbitrażowe są z reguły droższe od sądów powszechnych. Niemniej jednak, sądownictwo polubowne ma szereg zalet. Przede wszystkim rozstrzygnięcia najczęściej otrzymywane są znacznie szybciej, niż w przypadku sądów powszechnych. Istnieje także możliwość wyboru składu sądu wyspecjalizowanego w sprawach sporów korporacyjnych. Nie może także zapominać o rozwijającej się ofercie sądów elektronicznych, które rozpoznają sprawę „zdalnie”. Na koniec warto także pamiętać, że sądu polubowne mogą rozstrzygać spory w jednej instancji, bez możliwości wniesienia apelacji – jeżeli takiego środka nie przewiduje regulamin sądu.

  • A może arbitraż?

    W dzisiejszych czasach istotnym problemem przy prowadzeniu postępowania sądowego jest często występujące przeciążenie wymiaru sprawiedliwości. Liczba spraw, które trafiają do sądów (szczególnie tych w większych miastach) skutkuje tym, że czas oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy ulega znacznemu wydłużeniu. Na prawomocny wyrok może przyjść nam czekać nawet kilka lat, w zależności od ewentualnych postępowań odwoławczych. W związku z tym pytanie o alternatywną drogę do rozwiązywania sporów jest bardzo zasadne.

    Arbitraż albo inaczej sąd polubowny to instytucja prywatnego rozwiązywania sporów poza oficjalnym systemem sądownictwa. Podstawowym warunkiem umożliwiającym skorzystania z arbitrażu jest zapis na sąd polubowny, a więc umowa (albo klauzula zawarta w innej umowie), na mocy której strony decydują się poddać spór pod rozstrzygnięcie sądu polubownego. Arbitraż jest więc instytucją dobrowolną. Niemniej zapis na sąd polubowny najczęściej zawierany jest już przy zawieraniu głównej umowy handlowej, kiedy jeszcze żadnego sporu nie ma. W efekcie, wszelkie przyszłe spory wynikające z danej umowy rozwiązywane już będą przez arbitraż. Warto jednak pamiętać, że w sprawach, w których strony nie mogą zawrzeć ugody (np. w sprawach związanych ze statusem cywilnym), arbitraż również nie jest dopuszczalny.

    Sądownictwo polubowne różni się od sądów powszechnych w kilku istotnych aspektach:

    Elastyczność procedury

    Sąd polubowny działa w oparciu o swoją własną procedurę przyjętą w regulaminie sądu. Procedura ta może określać zasady przeprowadzania dowodów, kontaktowania się stron i arbitrów, czas działania itp. Postanowienia dotyczące postępowania dowodowego mogą istotnie różnic się od tych, jakie przewiduje kodeks postępowania cywilnego, a ograniczenie w stosowaniu niektórych środków (opinii biegłych, przesłuchań świadków) mogą znacząco przyczynić się do skrócenia czasu trwania postępowania.

    administration-architecture-bedrock-1000740

    Specjalizacja arbitrów

    Sposób powoływania arbitrów wynika z umowy stron oraz regulaminu danego sądu polubownego. W efekcie arbitrzy mogą prezentować szeroki wachlarz kompetencji – niekoniecznie stricte prawniczych. W zależności od sporu, udział w ekspertów ekonomicznych, budowlanych czy innych technicznych może przyczynić się wyższej jakości wyroku i lepszej znajomości realiów gospodarczych, w których funkcjonują strony sporu.

    Jednoinstancyjność

    Z zasady sądownictwo polubowne jest jednoinstancyjne. Oznacza to, że od wyroku wydanego w arbitrażu nie ma standardowego odwołania w postaci apelacji, chyba że regulamin sądu takie rozwiązanie przewiduje. W typowych warunkach wyrok jest więc od razu ostateczny. Strony mogą co prawda wnieść skargę do zwykłego sądu powszechnego, ale dotyczy ona wyłącznie skrajnych sytuacji, w których sąd polubowny orzekał bez zapisu arbitrażowego albo z innym, podobnie ciężkim naruszeniem prawa.

    Wyrok sądu arbitrażowego ma moc równą wyrokowi sądu powszechnego po jego uznaniu lub stwierdzeniu jego wykonalności. Stosuje się tutaj podobną procedurę jak przy nadawaniu klauzuli wykonalności zwykłym wyrokom sądów powszechnych.

    Jak widać powyżej, arbitraż może być racjonalnym rozwiązaniem, szczególnie w sprawach, które wymagają dużej wiedzy specjalistycznej (np. sprawy budowlane, z zakresu rynku finansowego czy skomplikowane ekonomicznie). Warto rozważyć skorzystanie z usług sądów arbitrażowych funkcjonujących przy izbach gospodarczy lub innych instytucjach.