Tag: ksh

  • Powtarzające się świadczenia niepieniężne

    Powtarzające się świadczenia niepieniężne wspólnika to twór prawny, który w obliczu Polskiego Ładu zaczął wracać do łask. Ta dziwna instytucja kreuje nietypowy stosunek prawny między wspólnikiem a spółką. Może ona jednak stanowić ciekawą alternatywę dla bardziej konserwatywnych rozwiązań.

    Powtarzające się świadczenia niepieniężne

    Art. 176 Kodeksu spółek handlowych pozwala nałożyć na wspólnika spółki z o.o. specyficzny obowiązek. Umowa spółki może zobowiązywać wspólnika do powtarzających się świadczeń niepieniężnych określonego rodzaju.  W grę wchodzą wszelkie działania o charakterze powtarzalnym, powiązane z działalnością spółki. Może to być np. świadczenie usług doradztwa, udostępnianie sprzętu czy dostarczanie oprogramowania komputerowego. Umowa spółki powinna wskazywać rodzaj i zakres takich świadczeń

    W zamian wspólnikowi przysługiwać będzie wynagrodzenie również określone w umowie spółki. Wynagrodzenie to wypłacane jest także w przypadku, gdy spółka nie osiąga zysku. Nie może ono jednak przewyższać cen lub stawek przyjętych obrocie.

    Łamigłówka podatkowo-składkowa

    Powtarzające się świadczenia niepieniężne do obrotu przywiały wiatry Polskiego Ładu. W szczególności chodzi o nową odsłonę składek zdrowotnych, które nie podlegają odliczeniu od podatku. Stosunek prawny z art. 176 KSH nie mieści się natomiast w katalogu przychodów podlegających oskładkowaniu. Z tego powodu, zdaniem NFZ, wynagrodzenie za powtarzające się świadczenia niepieniężne nie podlega składce zdrowotnej.  Podobnego zdania jest również ZUS w odniesieniu do składek na ubezpieczenia społeczne (interpretacja Centrali ZUS z dnia 28 maja 2020 r., znak: DI/100000/43/285/2020).

    Bardziej skomplikowana jest sytuacja opodatkowania wynagrodzenia wspólnika. W świetle dostępnych interpretacji podatkowych, wynagrodzenie trzeba kwalifikować jako przychód z tzw. innych źródeł. Oznacza to, że podlega on opodatkowaniu PIT według skali podatkowej. Jednocześnie fiskus nie kwalifikuje tego przychodu w sposób jednorodny. W innej interpretacji KIS stwierdził, że wynagrodzenie podlega podatkowi VAT jako pochodzące z działalności gospodarczej. Sytuacja jest wobec tego niejednoznaczna.

    Obowiązki formalne

    Osoby zainteresowane takim sposobem rozliczania się ze spółką powinny pamiętać o dwóch kwestiach. Po pierwsze, przedmiotowa regulacja może dotyczyć tylko wspólników. Osoby, które nie posiadają udziałów w spółce nie mogą w ten sposób się rozliczać. Po drugie, niezbędne jest wprowadzenie odpowiedniej klauzuli do umowy spółki. Wymaga to nie tylko zmiany samej umowy (z reguły u notariusza), ale również rejestracji zmiany w KRS. Trzeba pamiętać, że nowa forma współpracy wejdzie w życie dopiero po wpisie w KRS.

  • Grupa Spółek uregulowana

    Grupa Spółek jako instytucja została w końcu uregulowana w przepisach prawa. Obejmuje ona spółkę dominującą i jej spółki zależne, które zdecydowały się podjąć uchwały o uczestnictwie grupie.

    Grupa Spółek w KSH

    Funkcjonowanie spółek w ramach struktur grupowych to stan znany polskiej gospodarce od lat. Tworzenie grupy kapitałowej wynika z kilku przyczyn. Z jednej strony chodzi o ograniczanie ryzyka ciążącego na indywidualnym podmiocie gospodarczym. Z drugiej strony, budowanie struktury grupy może wynikać z polityki akwizycji (nabywania) podmiotów realizowanej przez spółkę matkę.

    Dotychczas regulacja prawa koncernowego w polskich przepisach była dosyć szczątkowa. Przepisy kodeksu spółek handlowych definiowały spółkę dominującą i spółkę zależną. Niemniej jednak kodeks nie poświęcał miejsca grupie spółek jako osobnemu fenomenowi. Sytuacja zmieniła się z ostatnią nowelą. W świetle nowej regulacji – grupa spółek obejmuje spółkę dominującą i jej spółki zależne. Sam fakt występowania zależności nie wystarcza jednak, aby spółkę przypisać do grupy. Konieczna jest jeszcze specjalna uchwała zgromadzenia wspólników albo walnego zgromadzenia. Uchwała powinna dotyczyć uczestnictwa w grupie spółek oraz wyrażać wolę kierowania się wspólną strategią w celu realizacji interesu grupy. Fakt uczestnictwa w grupie ujawnia się w KRS.

    Interes Grupy Spółek

    Pojęciem spajającym grupę spółek jest interes grupy. Interes grupy wyprowadzamy z idei realizowania wspólnej strategii gospodarczej przez podmioty w niej uczestniczące. Strategia ta zakłada odpowiednią rolę każdego elementu grupy spółek pod przewodnictwem spółki dominującej. Członkowie grupy spółek mają obowiązek kierowania się interesem własnym jak i całej grupy.

    Przynależność do grupy spółek pozwala spółce dominującej na wykorzystywanie nowych instrumentów kierownictwa. Spółka dominująca uzyskała możliwość zarządzania grupą w związku z realizacją wspólnej strategii. Z drugiej strony nowe przepisy wskazują kiedy członkowie zarządu spółek zależnych zwolnienie są odpowiedzialności w związku z realizowaniem interesu grupy.

    Rozproszone prawo holdingowe

    Pomimo próby uregulowania kwestii powiązań między spółkami, polskie prawo holdingowe pozostaje bardzo niejednolite. Przede wszystkim należy pamiętać, że nowe przepisy dotyczą tylko organizacji, w których podjęte zostaną formalne uchwały tworzące grupy spółek. Z pewnością w dalszym ciągu będą funkcjonowały grupy kapitałowe, które nie sformalizują swojego istnienia w powyższy sposób. W konsekwencji, równolegle do KSH, działać będą różne inne regulacje dotyczące tego zagadnienia. Do takich przepisów należą np. przepisy podatkowe, które posługują się własnymi definicjami powiązań. Również przepisy prawa antymonopolowego w odmienny sposób regulują istotę grupy kapitałowej. Co więcej, poza nawiasem przepisów ksh zostają grupy udziałem spółek osobowych. Rozbudowane konstrukcje z udziałem wielu spółek komandytowych nie będą objęte nowymi przepisami.

    Nowelizacja wchodzi w życie 13 października 2022 r. Jeżeli interesują cię ostatnie zmiany w ksh to wcześniej opisywaliśmy nowe uprawnienia Rady Nadzorczej.

  • Rada Nadzorcza z nowymi kompetencjami

    Rada Nadzorcza zbada dokumenty, dokona rewizji, przesłucha pracowników i zatrudni eksperta. Nowelizacja KSH przyznała szereg nowych uprawnień Radzie Nadzorczej, które już od października 2022 r. mają urealnić jej funkcje kontrolne.
    Rada Nadzorcza otrzyma nowe uprawnienia

    Od października bieżącego roku kompetencje kontrolne Rady Nadzorczej ulegną doprecyzowaniu. W celu wykonywania swoich obowiązków Rada Nadzorcza będzie mogła:

    1. badać wszystkie dokumenty spółki,
    2. dokonywać rewizji stanu majątku spółki oraz
    3. żądać od Zarządu, prokurentów i osób zatrudnionych w spółce (niezależnie od podstawy zatrudnienia) sporządzenia lub przekazania wszelkich informacji, dokumentów, sprawozdań lub wyjaśnień dotyczących spółki, w szczególności jej działalności lub majątku.

    Z zasady żądanie Rady Nadzorczej musimy zrealizować w terminie dwóch tygodni od jego zgłoszenia. Rada może jednak wyznaczyć dłuższy termin.  

    Zarządowi nie wolno w żaden sposób ograniczać członkom Rady Nadzorczej dostępu do informacji i dokumentów, których żądają. Żeby jednak zabezpieczyć spółkę, Członkowie Rady Nadzorczej powinni bezterminowo zachować tajemnice spółki w poufności.

    Współpraca z audytorem i doradcą

    W spółkach, których sprawozdania podlegają badaniu biegłego, Rada Nadzorcza zobowiązana jest podjąć ściślejsza z nim współpracę. Rada Nadzorcza musi powiadomić kluczowego biegłego o terminie posiedzenia, na którym roztrząsać będzie roczne sprawozdania spółki. Biegły powinien być obecny na takim posiedzeniu żeby zaprezentować swoje sprawozdanie z badania i wyniki z audytu. Radzie Nadzorczej zapewniono również możliwość zadawania audytorowi pytań.

    Ponadto, Rada Nadzorcza zyskała prawo do samodzielnego zatrudniania (na koszt spółki) swoich doradców. Doradcę zewnętrznego można powołać w celu przygotowania określonych analiz oraz opinii. Zarząd Spółki, z kolei,  zapewnia doradcy rady nadzorczej dostęp do dokumentów i udziela mu żądanych informacji.

    Oszukiwanie Rady Nadzorczej grozi karą

    Uprawnienia kontrolne Rady Nadzorczej zostały zabezpieczone przepisami karnymi. Kto wbrew nowym obowiązkom nie przekazuje informacji, dokumentów, sprawozdań lub wyjaśnień w terminie lub przekazuje je niezgodne ze stanem faktycznym, lub zataja dane wpływające w istotny sposób na treść tych informacji, dokumentów, sprawozdań lub wyjaśnień podlega grzywnie nie niższej niż 20 000 złotych i nie wyższej niż 50 000 złotych albo karze ograniczenia wolności. Analogiczna odpowiedzialność dotyczy podobnej niesubordynacji wobec doradcy Rady Nadzorczej.

    Co więcej, ustawodawca wymaga szczególnej skrupulatności od funkcjonariuszy spółki. Karze podlega także naruszenie obowiązków w sposób nieumyślny np. z powodu niedbalstwa.

  • Grupy spółek w projekcie nowelizacji KSH

    Komisja do spraw reformy nadzoru właścicielskiego przy Ministerstwie Aktywów Państwowych skierowała projekt nowelizacji kodeksu spółek handlowych do konsultacji publicznych. Nowe przepisy mają regulować zasady funkcjonowania spółek w ramach grup kapitałowych. Regulacja ma w szczególności normować podległość spółek zależnych wobec spółek dominujących.

    Problem braku regulacji funkcjonowania holdingów poruszany był w piśmiennictwie niemalże od początku obowiązywania kodeksu spółek handlowych. Grupy spółek stały się popularne wraz z wejściem potężnych, zagranicznych koncernów, które praktykowały rozbudowane struktury obejmujące wiele szczebli zależności. Braki regulacyjne szczególnie odczuwalne są w obszarze interesu spółki zależnej na tle interesu całej grupy, jak i odpowiedzialności zarządów spółek zależnych za decyzje narzucone przez spółki matki.

    Nowe prawo holdingowe wprowadza definicje grupy spółek, która obejmować ma spółkę dominującą i spółki od niej zależne, kierujące się – zgodnie z umową albo statutem – wspólną strategią gospodarczą (interes grupy spółek). Przynależność do grupy spółek będzie podlegała ujawnieniu w KRS. Zgodnie z nowelizacją . Spółka dominująca oraz spółka zależna, uczestnicząca w grupie spółek, obok interesu spółki kieruje się interesem grupy spółek, o ile nie narusza to uzasadnionego interesu wierzycieli i mniejszościowych wspólników albo akcjonariuszy spółki zależnej.

    Nowe przepisu przyznają spółce dominującej prawo do wydawania spółkom zależnym wiążących poleceń. Odmowa odpowiedzi będzie możliwa tylko w określonych okolicznościach i nie będzie dotyczyć spółek jednoosobowych. Z drugiej strony nowelizacja przerzuca odpowiedzialność za tego typu decyzje na spółkę dominującą. W szczególności spółka dominująca będzie mogła ponieść odpowiedzialność odszkodowawczą wobec wspólników mniejszościowych spółki córki, która została poszkodowana przez niekorzystne polecenie. Co więcej, spółka dominująca może ponieść odpowiedzialność wobec wierzycieli spółki zależnej, jeżeli ta stała się niewypłacalna na skutek wykonania polecenia spółki matki.

    pexels-lukas-684387

    Projekt przewiduje także poszerzenie uprawnień rad nadzorczych. Organy te będą mogły ustanawiać doraźne lub stałe komitetu powołane do pełnienia określonych czynności nadzorczych. Umowa spółki będzie mogła przewidywać szerokie upoważnienie dla rady nadzorczej do powoływania zewnętrznych doradców uprawnionych do zbadania określonego zagadnienia związanego z funkcjonowanie spółki. Tego typu doradcy wybierani będą przez radę nadzorczą, na koszt spółki. Ponadto nowelizacja w sposób wyraźny wskazuje na prawo rady nadzorczej do pozyskiwania wszelkich informacji od zarządu dotyczących aktualnej sytuacji spółki.

    Dyskusje na temat zmian w systemie nadzoru korporacyjnego oraz funkcjonowaniu holdingów są jak najbardziej potrzebne. Zaproponowany projekt na pewno jest krokiem w kierunku uregulowania trudnego zagadnienia. Wątpliwości może jednak budzić skuteczność takiego unormowania. Grupę kapitałową buduje się bowiem po to, aby rozproszyć odpowiedzialność za poszczególne przedsięwzięcia. Wobec tego można przypuszczać, że będą podejmowane wszelkie próby unikania odpowiedzialności spółki dominującej za polecenia wydawane spółkom zależnym. Oczywistym sposobem na takie działanie będzie unikanie sformalizowanych wypowiedzi i posługiwanie się mniej lub bardziej subtelnymi naciskami na zarządy spółek zależnych. W związku z tym trudno powiedzieć, czy nowelizacja w obecnym kształcie będzie miała szansę osiągnąć cele, które przyświecały jej autorom.

    Z całą treścią projektu można zapoznać się tutaj. Uwagi w ramach konsultacji społecznych można zgłaszać aż do 19 września 2020 r.