Tag: PCC

  • PCC od zbycia OPiO – czy zawsze?

    Posiadanie statusu wspólnika spółki osobowej wiąże się zarówno z określonymi prawami, ale też i obowiązkami. Wynikają one z przepisów prawa, jak również mogą mieć swoje źródło w umowie spółki. Zbiór tych praw i obowiązków stanowi tzw. ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej. Twór ten może podlegać zbyciu. Uzasadnione jest zatem rozważenie, czy zbycie takie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych. 

    Przedmiot opodatkowania według ustawy o PCC

    Przedmiot opodatkowania czynności cywilnoprawnych został opisany w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych, regulującej wskazany podatek. Art. 1 pkt 1 lit. tejże ustawy odnosi się do umowy sprzedaży, która obok rzeczy może także znaleźć zastosowanie do praw majątkowych. Warto także zaznaczyć, że możliwość zbycia ogółu praw i obowiązków spółki osobowej została przewidziana w art. 10 KSH. 

    Sprzedaż ogółu praw i obowiązków a podatek PCC

    Sprzedaż praw majątkowych, co do zasady, jest opodatkowana PCC w wysokości 1% wartości rynkowej prawa majątkowego, będącego przedmiotem sprzedaży. Czy jednak zbycie OPiO (bo tak jest też w skrócie określany ogół praw i obowiązków) zawsze powoduje powstanie obowiązku podatkowego na gruncie PCC? Jak się okazuje – nie. Ustawa o PCC zawiera zamknięty katalog czynności cywilnoprawnych, których dokonanie będzie się wiązało z koniecznością zapłaty PCC. Umowa sprzedaży jest tylko jednym z możliwych sposobów zbycia OPiO. Przepisy KSH nie narzucają stroną takiej transakcji sposobu zbycia, może to być zatem także, obok umowy sprzedaży, inna forma, niewskazana w KC, czy też katalogu czynności cywilnoprawnych zawartym w ustawie o PCC. Można zatem twierdzić, że o ile zbycie OPiO zostanie dokonane w innej formie, niż umowa sprzedaży to nie będzie ono podlegało opodatkowaniu PCC. 

    Stanowisko organów podatkowych

    Co ciekawe, podobną optykę przyjmują organy podatkowe. Przykładowo w interpretacji indywidualnej z 13 lutego 2024 r. o nr 0111-KDIB2-3.4014.514.2023.3.JKU Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wskazał, że przeniesienie ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej, o którym mowa w art. 10 KSH może zostać przeprowadzone w dowolnej formie prawnej (umowa nazwana np. umowa sprzedaży lub umowa nienazwana), gdyż przepisy KSH nie określają rodzaju umowy w oparciu, o którą powinno dojść do przeniesienia członkostwa. Dalej wskazany wyżej organ, stwierdza, że skoro wnioskodawca nabywał będzie ogół praw i obowiązków w spółce komandytowej na podstawie umowy, o której mowa w art. 10 KSH, to umowa ta – jako niemieszcząca się w zamkniętym katalogu czynności podlegających podatkowi od czynności cywilnoprawnych – nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem, a z tytułu zawarcia ww. umowy nie będzie ciążył na wnioskodawcy obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych. 

    Jak bezpiecznie przeprowadzić transakcję?

    Zastosowanie opisanego wyżej modelu jest kuszące. Pozwala on bowiem na uzyskanie oszczędności, które w pewnych przypadkach mogą okazać się istotne. Naturalnym wydaje się tu pytanie – no dobrze, ale jak to zrobić bezpiecznie? Na tak postawione pytanie odpowiadam następująco – dla ograniczenia ryzyka sporu z organami podatkowymi warto rozważyć uzyskanie odpowiedniej interpretacji indywidualnej. Ważne będzie również właściwe przygotowanie umowy, której treść dobrze odda intencje stron i charakter dokonywanej czynności. Więcej interesujących tematów znajdziesz tu Tytuł przelewu wystarczy dla zmiany formy opodatkowania – orzeka NSA – Spółki z Górnej Półki (szgp.pl) oraz tu Ustawa o opodatkowaniu wyrównawczym – wołanie o pomoc – Spółki z Górnej Półki (szgp.pl).

    Autor: Michał Drozdyk – doradca podatkowy SZiP TAX

  • Podatek PCC od szóstego mieszkania

    Będzie dodatkowy podatek PCC od szóstego i każdego kolejnego mieszkania. W trakcie prac parlamentarnych dodano poprawkę, które przewiduje 6 proc podatek po stronie nabywcy kolejnych mieszkań znajdujących się na jednej nieruchomości gruntowej. Co więcej, projekt przewiduje możliwość naliczenia zarówno VAT jak i PCC.

    Podatek PCC od szóstego mieszkania

    Projekt ustawy przewiduje wprowadzenie podatku od czynności cywilnoprawnych dla nabywcy szóstego i kolejnego mieszkania. PCC zostanie naliczone, jeżeli mieszkania znajdują się na jednej nieruchomości gruntowej, zaś transakcja zakupu objęta jest podatkiem od towarów i usług. W takim przypadku, niezależnie od VATu naliczonego do ceny nabycia, kupujący zapłaci jeszcze PCC w stawce 6 proc. Dodatkowym warunkiem opodatkowania jest to, aby lokale mieszkalne stanowiły odrębne nieruchomości.

    Podatek naliczany jest zarówno w przypadku nabywania mieszkania na wyłączną własność, jak i gdy kupowane są jedynie udziały w lokalu. Co więcej, w przypadku nabywania nieruchomości na współwłasność, podatek będzie naliczony jeśli przynajmniej jeden ze współwłaścicieli posiada już 5 lokali (w całości lub w części). Oznacza to, że dzielenie lokali na zasadzie współwłasności nie pozwoli na omijanie podatku.

    Nowe przepisy stanowią spory wyłom od obecnej zasady opodatkowania transakcji sprzedaży. Dotychczas fundamentalną zasadą była wymienność PCC i VAT. Oznaczało to, że objęcie transakcji reżimem VAT, wyłączało podatek od czynności cywilnoprawnych. Wiązało się to z filozofią, że PCC dedykowane jest obrotowi prywatnemu, zaś VAT dotyczy transakcji profesjonalnych. Nowelizacja wprowadza kumulację obu podatków.

    W kogo uderzy PCC?

    Nie bardzo wiadomo jaka leży intencja w dodatkowym podatku. Nowa stawka PCC wymierzona jest w bardzo konkretny rodzaj transakcji. Chodzi o nabywanie wielu lokali mieszkaniowych położonych w tym samym budynku lub sąsiadującym. Co więcej, rozwiązanie nakierowane jest na transakcje, które są objęte podatkiem od towarów i usług. Chodzi, wobec tego o sprzedaż mieszkań relatywnie nowych, najczęściej na rynku pierwotnym, wprost od dewelopera.

    Podatek nie obciąży podmiotów, które kupują mieszkania położone w różnych lokalizacjach, nawet w dużych ilościach. Jego celem niekoniecznie będą, wobec tego fundusze skupione wobec inwestycji mieszkaniowych. Te nierzadko cenią sobie dywersyfikację przestrzenną. Nowy podatek teoretycznie może ograniczyć zjawisko masowego skupowania lokali w jednym budynku (np. na rynku pierwotnym) celem odsprzedaży z marżą. Być może taki jest jego cel.

    Obawy budzi próba wpływania na strukturę mieszkaniową poprzez bardzo kazuistyczne rozwiązania podatkowe. Tego typu mechanizmy przyczyniają się przede wszystkim to dalszego skomplikowania systemu podatkowego i zmniejszenia jego czytelności. Jednocześnie, biorąc pod uwagę popyt na lokale mieszkalne, istnieje prawdopodobieństwo, że koszt tego podatku zostanie wprost przerzucony na ostatecznego lokatora, efektywnie jeszcze bardziej podnosząc ceny mieszkań.

    Proces wprowadzania zmian w ustawie również nie należy do najbardziej przejrzystych. Nowelizacja ustawy o PCC została bowiem dorzucona do noweli ustawy o gospodarce nieruchomości, o której pisaliśmy tutaj.

  • Okazjonalna pożyczka z PCC

    Okazjonalna pożyczka podlega PCC – orzekł NSA. Incydentalne udzielanie pożyczek, które nie jest nakierowane na maksymalizację zysków stanowi tylko zarządzanie własnym portfelem inwestycyjnym – jako inwestor prywatny. W takim wypadku, zdaniem sądu, nie ma podstaw do zastosowania zwolnienia od podatku.

    PCC od pożyczek w obrocie nieprofesjonalnym

    Podatek od czynności cywilnoprawnych jest zasadniczo podatkiem znajdującym zastosowanie tylko do obrotu nieprofesjonalnego. Obrót zawodowy jest z kolei objęty podatkiem VAT. Zasada ta znajduje oparcie w przepisach o PCC, które zakładają, że dana czynność nie podlega PCC, gdy przynajmniej jedna ze stron jest z tytułu jej dokonania opodatkowana VAT lub zwolniona z tego podatku.

    Powyższą regułę można także zastosować do pożyczek. Jeżeli pożyczka udzielana jest w ramach działalności profesjonalnej, wówczas podlega pod reżim ustawy o VAT i jest zwolniona z PCC. Idąc dalej, ustawa o VAT przewiduje zwolnienie od podatku od towarów i usług dla usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych. W konsekwencji pożyczka udzielana w ramach działalności profesjonalnej będzie zwolniona zarówno z VAT jak i z PCC.

    Okazjonalna pożyczka nie podlega VAT, podlega PCC

    Clou problemu sprowadza się wobec tego do oceny, kiedy pożyczka udzielana jest w ramach obrotu profesjonalnego, a kiedy ma charakter prywatny? Przedmiotem niedawnego rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego była kwestia opodatkowania pożyczki udzielanej przez jedną spółkę swojej spółce powiązanej. NSA oraz wcześniej WSA zwróciły uwagę na szereg okoliczności, które wskazywały na to, iż pożyczka miała charakter incydentalny tj.:

    1. Pożyczkodawca swoją podstawową działalność prowadził w innym sektorze niż finansowy. Nie miał on wyodrębnionej struktury w celu udzielania pożyczek ani nie prowadził w tym zakresie działań marketingowych
    2. Pożyczka została udzielona podmiotowi powiązanemu i jej celem nie była maksymalizacja zysku, a wsparcie finansowe. Pożyczkodawca nie wykazał, że udziela pożyczek również do podmiotów niepowiązanych
    3. Pożyczkodawca tolerował fakt braku terminowego zwrotu pożyczki

    W konsekwencji sądy uznały, że pożyczka ma charakter incydentalny, a nie stanowi bezpośredniego, stałego i koniecznego rozszerzenia działalności gospodarczej. Taka pożyczka, w ocenie sądów, to jedynie zarządzanie własnym portfelem inwestycyjnym tak, jak to czyni inwestor prywatny. W efekcie nie może być mowy o objęciu jej reżimem VAT, a tym samym pożyczkobiorca powinien zapłacić PCC.

    …warunkiem przesądzającym o tym, że dana transakcja będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jest to, że podmiot gospodarczy jej dokonujący działa w charakterze podatnika prowadzącego działalność gospodarczą w tym zakresie, przybierającą formę stałą, a w konsekwencji zorganizowaną.

    – uzasadnienie wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 2019.10.30 I SA/Wr 538/19

    Co z pożyczkami wewnątrzgrupowymi?

    Przytoczony wyrok uderza przede wszystkim w pożyczki udzielane w ramach grup kapitałowych, które nie korzystają z innych zwolnień z PCC. Tezy rozstrzygnięcia wskazują na to, że spółki będą musiały bardziej skrupulatnie wykazywać fakt udzielania pożyczek w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Z pewnością warto będzie zwrócić uwagę na te aspekty, na których skupiły się sądy administracyjne. Chodzi np. o ujawnienie działalności pożyczkowej w PKD w KRS. Z pewnością argumentację wzmocniłby także fakt udzielania pożyczek podmiotom spoza grupy kapitałowej.

  • Wartość firmy (Goodwill) bez PCC

    Zgodnie z uchwałą NSA – goodwill nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Orzeczenie sądu rozstrzyga wątpliwości interpretacyjne jakie panowały w wojewódzkich sądach administracyjnych. W konsekwencji zakup przedsiębiorstwa może okazać się tańszym procesem niż poprzednio.

    Goodwill nie jest prawem majątkowym

    21 lutego 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt III FPS 2/21 podjął uchwałę w sprawie kwalifikacji podatkowej goodwill przy sprzedaży przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Zdaniem NSA dodatnia wartość firmy (tzw. goodwill), rozumiana jako nadwyżka ceny nabycia nad wartością rynkową składników majątkowych przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, nie stanowi prawa majątkowego w rozumieniu ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

    Zgodnie z ustawą o PCC podatkowi podlegają m.in. umowy sprzedaży rzeczy i praw majątkowych. Skoro goodwill nie jest prawem majątkowym, to jego sprzedaż nie może podlegać opodatkowaniu PCC. W konsekwencji, od nadwyżki ceny nabycia nad wartością rynkową składników przedsiębiorstwa lub ZCP nie powinno się tego podatku pobierać.

    Co to jest goodwill i czemu rodzi problemy?

    Goodwill (wartość firmy) to koncepcja księgowa, która w sposób rachunkowy stara się oddać ekonomiczny efekt synergii przedsiębiorstwa. Odzwierciedla ona fakt, iż przedsiębiorstwo jest warte więcej niż suma jego aktywów. Z perspektywy księgowości, wartość firmy powstaje w momencie jej nabycia i stanowi różnice pomiędzy ceną a godziwą wartością aktywów netto.

    Dotychczasowe rozbieżności w zakresie opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych stanowiły kosztowny problem dla nabywców. W praktyce wyodrębniły się bowiem dwie linie orzecznicze sądów administracyjnych. Zdaniem części składów orzekających, goodwill nie może być uznane za prawo majątkowe podlegające opodatkowaniu. W ocenie innych sądów, goodwill jest prawem majątkowym, od którego należy naliczyć podatek.

    W zależności od sytuacji, rozbieżności interpretacyjne mogą generować duże różnice w koszcie podatkowym, który musi ponieść kupujący (jest podatnikiem PCC). Przy występowaniu wysokiej wartości firmy PCC może stanowić spory wydatek.

    Uchwała dobrym znakiem

    Uchwała NSA jest de facto wiążąca dla wszystkich sądów administracyjnych. Gdyby którykolwiek sąd administracyjny chciał odstąpić od stanowiska w niej wyrażonego, musiałby zwrócić się w tej sprawie do NSA o zmianę wykładni. Mówimy więc o orzeczeniu, które właściwie ma charakter precedensu.

    Uchwała NSA wydana w składzie 7 sędziów stanowi dobrą informację dla praktyki transakcyjnej. Ujednolicenie orzecznictwa jest zawsze właściwym kierunkiem – poprawia pewność prawa. Tym lepszym, jeśli efekt jest korzystny dla podatnika. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że póki co opublikowano jedynie sentencję uchwały. Warto poczekać na jej uzasadnienie, które rzuci pewnie dodatkowe światło na zagadnienie.

    Z uchwałą można zapoznać się tutaj.