Tag: spółki

  • Grupa kapitałowa niejedno ma imię

    Grupa spółek albo grupa kapitałowa występuje w polskim porządku prawnym w różnych regulacjach. Niestety pojęcia te są bardzo często w odmienny sposób definiowane. Co więcej skład grupy może być zupełnie inny w zależności od tego, na potrzeby jakich przepisów ją ustalamy. Ta różnorodność niejednokrotnie może przyprawić przedsiębiorców o ból głowy.

    „Księgowa” grupa kapitałowa

    Podstawową definicję grupy kapitałowej znajdziemy w przepisach ustawy o rachunkowości. Ustawa ta kładzie zasadniczy nacisk na powiązania kapitałowe i możliwości wpływu na zarządzanie spółkami przez dominanta. Wyznacznikiem powiązań w tym przypadku będzie przede wszystkim liczba posiadanych głosów w organach właścicielskich podmiotów zależnych, czy prawo wpływu na większość zarządu.

    Spółka dominująca ma jeden zasadniczy obowiązek związany ze swoimi spółkami zależnymi. Musi on przygotowywać skonsolidowane roczne sprawozdania finansowe. Dokumenty te zmierzają do ukazania „księgowej” grupy kapitałowej jako jednej jednostki gospodarczej.

    „Antymonopolowa” grupa kapitałowa

    Nieco inaczej prezentuje się definicja grupy kapitałowej z perspektywy prawa antymonopolowego. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nakazuje patrzeć szeroko na powiązania między spółkami. Z jej perspektywy, przez kontrolę rozumie się wszelkie formy bezpośredniego lub pośredniego uzyskania przez przedsiębiorcę uprawnień, które osobno albo łącznie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na innego przedsiębiorcę lub przedsiębiorców. W efekcie brać pod uwagę musimy także powiązania osobowe. Mogą one polegać np. na unii personalnej między zarządami różnych spółek.

    Przepisy antymonopolowe definiują nam skład grupy kapitałowej głównie dla potrzeb kontroli koncentracji przeprowadzanej przez Prezesa UOKiK. Niemniej jednak, do antymonopolowej definicji grupy kapitałowej odsyłają także przepisy prawa zamówień publicznych. Przynależność oferentów do jednej grupy kapitałowej w rozumieniu uokik może być podstawą do ich wykluczenia z postepowania przetargowego.

    Powiązania z perspektywy pomocy publicznej

    Jeszcze inaczej powiązania spółkowe definiują przepisy o pomoc publicznej. Regulacje te najczęściej odsyłają do załącznika I do tzw. Rozporządzenia GBER. Załącznik ten definiuje mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa. Wskazuje on także kiedy należy sumować wskaźniki finansowe i operacyjne podmiotów ze sobą powiązanych. Załącznik ten jest wyjątkowo trudny do rozszyfrowania z uwagi na swoją nieintuicyjną strukturę. Posługuje się on zawiłymi pojęciami przedsiębiorstw samodzielnych, partnerskich i stowarzyszonych. W zrozumieniu powiązań pomaga oficjalny przewodnik unijny dostępny tutaj.

    Dodam, że powiązania na potrzeby pomocy publicznej musimy brać pod uwagę także przy określaniu rozmiaru spółki z perspektywy ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.

    Grupa Spółek w ksh

    Od niedawna mamy w naszym porządku prawnym kolejną definicję grupy. Mowa tutaj o Grupie Spółek, która została wprowadzona do kodeksu spółek handlowych. Jest to zdecydowanie najbardziej sformalizowana wersja grupy, która wymaga podjęcia celowych czynności w celu jej zbudowania i akcesji do niej. Szerzej temat omawiałem tutaj i tutaj.

    Tylko tyle?

    Te kilka przykładów z pewnością nie wyczerpuje puli grup, które występują w naszych przepisach. Mamy jeszcze podatkową grupę kapitałową czy grupę VAT. Sama ustawa o CIT posiada własne przepisy dot. powiązań na potrzeby cen transferowych („CIT-owa” grupa kapitałowa?). Zapewne wiele regulacji branżowych też posiada własne, niezależne przepisy określające powiązania czy inne formy zgrupowania spółek.

    Z tego wszystkie płynie niestety jeden smutny wniosek. Na pytanie „kto należy go grupy kapitałowej” trzeba odpowiedzieć prawniczym „to zależy…”

  • Czas na przekształcenie

    W karierze wielu przedsiębiorców przychodzi taki moment, że skala prowadzonego biznesu wyrasta poza ramy przyjętej formy prawnej. Ograniczenia wynikające z dotychczasowej formy zaczynają być uciążliwe jak przyciasny garnitur. W takim wypadku warto zastanowić się, czy to aby nie czas na przekształcenie?

    Obowiązujący w Polsce Kodeks Spółek Handlowych daje stosunkowo dużą swobodę zmiany formy prowadzenia działalności gospodarczej. Instytucję przekształcenia reguluje dział III k.s.h., który opisuje przebieg tego procesu oraz jego skutki w zależności od tego, z jakiej formy prawnej startujemy i jaki efekt końcowy chcemy osiągnąć. W pierwszej kolejności może jednak przypomnę o jakich formach prowadzenia działalności gospodarczej mówimy. Najbardziej podstawową formą prowadzenia biznesu jest tzw. jednoosobowa działalność gospodarcza osoby fizycznej. W skrócie chodzi o prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną (człowieka) we własnym imieniu i na własną rzecz. W dalszej kolejności pojawiają się nam rozmaite formy zbiorowego prowadzenia biznesu. Począwszy od najmniej zinstytucjonalizowanej spółki cywilnej, przez spółki osobowe (jawną, komandytową, partnerską i komandytowo-akcyjną), aż po spółki kapitałowe tj. spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółkę akcyjną. Na marginesie wspomnę, iż możliwe jest jeszcze prowadzenie działalności gospodarczej w nieco bardziej egzotycznych formach takich, jak fundusze inwestycyjne, spółdzielnie, fundacje czy stowarzyszenia, ale z uwagi na mniejszą popularność tych rozwiązań nie będę rozwodził się nad potencjalną możliwością ich przekształcania.

    Powodów do przekształcenia może być wiele. Z jednej strony chodzić może o większą swobodę w dopuszczaniu nowych udziałowców do spółki i w obrocie prawami udziałowymi (tak będzie przy przekształcaniu w spółkę kapitałową). Z drugiej strony może chodzić o zmniejszenie rygorów formalnych funkcjonowania, które są zbyt rozbudowane w stosunku do prowadzonej działalności (tak będzie przy przekształceniu spółki akcyjnej w inną spółkę). W końcu przyczyną do przekształcenia może być chęć zmiany otoczenia podatkowego, w którym spółka funkcjonuje, bądź zakresu ryzyka osobistego ponoszonego przez wspólników. Każdą sytuacje trzeba analizować indywidualnie, ważąc skrupulatnie wszystkie plusy i minusy obranego kierunku działania.

    butterfly-1518060_1920

    Kodeks spółek handlowych określa dopuszczalne prawem ścieżki przekształcenia. Generalnie każda spółka uregulowana bezpośrednio w kodeksie spółek handlowych może przekształcić się w inną spółkę opisaną w k.s.h. Innymi słowy każda spółka osobowa może przekształcić się w inną spółkę osobową bądź kapitałową, a każda spółka kapitałowa może przekształcić się w inna spółkę kapitałową bądź osobową. Spółka cywilna może natomiast być przekształcona w którąkolwiek spółkę uregulowaną k.s.h., ale działanie odwrotne nie jest już dopuszczalne (np. spółka jawna nie może przekształcić się w spółkę cywilną). W końcu jednoosobowa działalność gospodarcza może zostać przekształcona w jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółkę akcyjną.

    Przekształcenie formy prowadzonej działalności gospodarczej polega na zmianie szaty prawnej, w jakiej działa dany przedsiębiorca, ale z zachowaniem wszystkich jego dotychczasowych praw i obowiązków. Po przekształceniu mamy do czynienia cały czas z tym samym, ale nie z takim samym podmiotem. Powyższą ideę wyraża zasada kontynuacji opisana w art. 553 § 1 k.s.h. zgodnie z którą Spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej. Podobnie rzecz się ma przy przekształceniu jednoosobowej działalności gospodarczej w spółkę.

    W praktyce jednak, zasada kontynuacji doznaje pewnych ograniczeń. Po pierwsze, formy prawne prowadzenia działalności gospodarczej są jednak od siebie odmienne i ich zmiana powoduje konieczność dostosowania pewnych instytucji. Przykładowo, przekształcenie spółki z o.o. w spółkę akcyjną spowoduje konieczność obligatoryjnego powołania rady nadzorczej. Po drugie, w pewnych stanach faktycznych przekształcenie nie będzie możliwe, gdyż w danym układzie spółka przekształcona byłaby niezgodna z prawem. Na przykład jednoosobowa spółka kapitałowa nie może przekształcić się w spółkę osobową, gdyż taka musi mieć przynajmniej dwóch wspólników. Wreszcie przepisy administracyjne, a także przepisy podatkowe mogą regulować przekształcenie w sposób odmienny, wyłączając w całości lub w części kontynuację praw i obowiązków spółki przekształcanej, bądź generując istotne obciążenie finansowe dla procesu.

    Podsumowując, przekształcenie jest przydatnym instrumentem skorygowania formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej. Nie jesteśmy skazani na prowadzenie biznesu w takim kształcie jaki został przyjęty u jego początku. Niemniej jednak decyzja o przekształceniu powinna być przemyślana i oparta o wnikliwą analizę wszystkich skutków takiego działania.

  • Spółkowe powitanie Nowego Roku 🙂

    Witajcie w Nowym Roku 🙂 Życzę wam wielu sukcesów i wspaniałych wyzwań ! A co na blogu w tym roku?

    (więcej…)

  • Z Zarządu do Rady Nadzorczej – rozmowa z Piotrem Rybickim z NadzórKorporacyjny.pl o zmianach sukcesyjnych

    Przy planowaniu i przeprowadzaniu sukcesji, jednym z największych problemów jest podjęcie przez Nestorów decyzji o oddaniu prowadzenia firmy w ręce Sukcesorów. Osoby te chciałyby nadal mieć swoje miejsce w firmie i wpływać na jej rozwój. Razem z moim dzisiejszym Gościem Piotrem Rybickim z NadzórKorporacyjny.pl zastanowimy się, czy dobrym rozwiązaniem nie byłoby przejście z Zarządu Spółki do Rady Nadzorczej.

    (więcej…)