Rządowe Centrum Legislacji zaprezentowało projekt przepisów dotyczących zaniechania poboru podatku od tej części dotacji z tarczy finansowej, która została umorzona. Co prawda przepisy jeszcze nie zostały przyjęte, ale na tym etapie zmiana obietnicy wydaje się mało prawdopodobna.
Subwencja do opodatkowania?
Rządzący długo trzymali przedsiębiorców w niepewności. Firmy które w ubiegłym roku otrzymały wsparcie z tarczy finansowej Polskiego Funduszu Rozwoju żyły w niebezpieczeństwie konieczności zapłacenia olbrzymiego podatku. Subwencja pod kątem podatku dochodowego została potraktowana jak pożyczka. Oznaczało to, że umorzenie subwencji byłoby równoznaczne ze zwolnieniem z długu, co generuje przychód do opodatkowania. Dotychczasowe przepisy nie zawierały żadnych rozwiązań, które umożliwiałyby uniknięcie zapłaty podatku od takiego przychodu.
Subwencja jednak bez podatku
Opublikowany przez Ministerstwo Finansów projekt rozporządzenia zawiera postanowienia o zaniechaniu poboru podatku od umorzonych firmom kwot. Oznacza to, że fiskus nie będzie domagał się podatku od tej czynności subwencji, której przedsiębiorcy nie będą musieli zwracać. Łączna kwota środków, które zostaną w rękach podatników szacowana jest na 10 mld zł. Zaniechanie poboru znajdzie zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 31 grudnia 2022 r.
Ponadto, wiele wskazuje na to, że zaniechanie poboru podatku nie wpłynie na możliwość zakwalifikowania wydatków, które subwencja sfinansowała jako kosztów uzyskania przychodu. Poniekąd oznacza to dodatkową korzyść dla przedsiębiorców.
Czas ucieka…
Rozporządzenie w sprawie zaniechania poboru podatku ma wejść w życie dzień po jego ogłoszeniu. Miejmy nadzieję, że resort zdążyć dochować procedur przed terminem zapłaty zaliczki na podatek dochodowy. W przeciwnym razie ci przedsiębiorcy, którzy w czerwcu otrzymali decyzje o umorzeniu subwencji mogą znaleźć się w tarapatach.
Przedsiębiorcy, którzy
skorzystali z tarczy finansowej PFR wkrótce będą musieli składać
oświadczenia o rozliczeniu subwencji. Termin na złożenie oświadczeń jest
krótki, a spóźnienie może oznaczać konieczność zwrotu otrzymanych środków
finansowych.
Tarcza finansowa dla mikro-,
małych i średnich przedsębiorców
W ramach walki z konsekwencjami
gospodarczymi pandemii COVID-19, w 2020 r. uruchomiono tzw. tarczę
finansową. Operatorem systemu wsparcia został wybrany Polski Fundusz Rozwoju.
Środki przekazywane na podstawie umów subwencyjnych w pierwszej transzy
kierowane były do mikro-, małych i średnich przedsiębiorców. W
uproszczeniu, wysokość wsparcia uzależniona była od tego, w jaki sposób
pandemia uderzyła w wyniki oraz stan zatrudnienia u przedsiębiorcy
ubiegającego się o pomoc.
Wsparcie częściowo zwrotne
Subwencje PFR nie są jednak w pełni bezzwrotne. Jedna czwarta otrzymanych środków podlega zwrotowi bezwarunkowo. W tym zakresie dofinansowanie przybiera postać nieoprocentowanej pożyczki. Jeżeli chodzi o pozostałe 75% środków – obowiązek ich zwrotu uzależniony jest od tego, jak kształtowała się sytuacja beneficjenta przez okres 12 miesięcy od dnia otrzymania wsparcia. W przypadku mikroprzedsiębiorców, punktem odniesienia jest stan zatrudnienia. Jeżeli udało im się utrzymać liczbę pracowników na poziomie takim, jak na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosków – wówczas obowiązek zwrotu pozostałych 75% otrzymanych środków zostaje umorzony. W przypadku redukcji zatrudnienia, pewną dodatkową część pieniędzy trzeba będzie zwrócić. W odniesieniu do małych i średnich przedsiębiorców – rozliczenie subwencji jest nieco bardziej skomplikowane. Oprócz średniego zatrudnienia, bierze się także pod uwagę skumulowaną stratę gotówkową na sprzedaży w okresie roku. W skrócie, im mniej dochodowy okazał się biznes przedsiębiorcy, tym mniejszą część subwencji zmuszony zostanie on zwrócić.
Obowiązek rozliczenia subwencji
Niezwykle istotne jest jednak to,
że podstawą do ustalenia jaka część środków podlega zwrotowi ma być
oświadczenie o rozliczeniu subwencji składane przez samego beneficjenta. Oświadczenie
należy złożyć w przeciągu 10 dni roboczych od upływu 12 miesięcy liczonych
od dnia wypłaty subwencji finansowej przedsiębiorcy. Co jednak ważniejsze, w przypadku
niezłożenia oświadczenia we wskazanym terminie subwencja podlega zwrotowi w całości!
W konsekwencji, każdy beneficjent tarczy finansowej powinien skrupulatnie
pilnować tego, kiedy upływa roczny termin od daty otrzymania środków.
Trzeba pilnować terminów!
Zasadnicze przepływy z tarczy
finansowej Polski Fundusz Rozwoju uruchomił w maju 2020 r. Warto jednak z wyprzedzeniem
odnotować sobie termin, w którym musimy złożyć oświadczenie o rozliczeniu.
Rzetelne przygotowanie się do wypełnienia tego obowiązku pozwoli uniknąć nerwówki
kiedy termin już nadejdzie. Trzeba bowiem pamiętać, że 10 dni roboczych to
raptem dwa tygodnie, co wcale nie jest jakimś specjalnie dużym oknem na złożenie
sprawozdania z rozliczenia subwencji.
Tarcza finansowa PFR
przyznawana była w dosyć nerwowych i nierzadko chaotycznych warunkach.
Świeżo po wiosennym lockdownie, dla wielu firm subwencje były jedyną szansą na
zachowanie płynności finansowej. Nic dziwnego, że skrupulatne wczytywanie się w dokumentację
odeszło na dalszy plan. Tymczasem, w zapisach regulaminu i umowy
subwencyjnej czai się pułapka, która polskich przedsiębiorców może słono
kosztować.
Kłopotliwa reprezentacja
Wnioski o udzielenie
subwencji w ramach tarczy finansowej mikro, mali i średni
przedsiębiorcy mogli składać wyłącznie za pośrednictwem bankowości elektronicznej.
Wdrożone w tym celu rozwiązania informatyczne umożliwiały uwierzytelnienie
wniosku wyłącznie przez jedną osobę. Innymi słowy, składany do banku
elektroniczny wniosek mógł zostać „podpisany” tylko przez jedną osobę. Zgodnie
z definicjami przyjętymi w regulaminie tarczy finansowej, osobą
upoważnioną do złożenia wniosku był/a:
beneficjent będący osobą fizyczną wykonującą działalność gospodarczą (osobiście); albo
osoba uprawniona do samodzielnej reprezentacji beneficjenta zgodnie z wpisem w KRS lub CEIDG; albo
osoba upoważniona do złożenia wniosku na podstawie pełnomocnictwa.
W związku z tym problem
pojawia się wtedy, kiedy wnioskodawcą była spółka ze statutową, dwuosobową
reprezentacją. Równie kłopotliwym i nierzadkim przypadkiem było składanie
wniosków przez księgowych lub innych pracowników spółki. We wszystkich tych
przypadkach osoba taka powinna legitymować się pełnomocnictwem.
Na pierwszy rzut oka takie pełnomocnictwo nie wydaje się być problemem. Niemniej, zgodnie z regulaminem tarczy finansowej tego typu pełnomocnictwo powinno być zgodne ze wzorem stanowiącym załącznik do regulamin. Wzór z kolei przewiduje, że pełnomocnictwa należy udzielić w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi lub poprzez kwalifikowany podpis elektroniczny zgodnie z zasadą reprezentacji Beneficjenta.
Co jeżeli wnioskodawca takim
pełnomocnictwem się nie posługiwał?
Umowę subwencyjną trzeba
potwierdzić
W oficjalnym FAQ tarczy finansowej dostępnym tutaj możemy przeczytać, że w takim wypadku beneficjent jest zobowiązany dostarczyć do banku, w którym został złożony wniosek o subwencję, oświadczenie o potwierdzeniu stanu związania przez beneficjenta umową subwencji oraz wszystkimi oświadczeniami złożonymi w imieniu beneficjenta w związku z procesem uzyskiwania subwencji, zgodnie ze wzorem stanowiącym załącznik nr 3 do regulaminu.
Oświadczenie powinno zostać złożone do banku nie później niż do 31 grudnia 2020 r. W przypadku niedostarczenia oświadczeniaprzedsiębiorca będzie zobowiązany do zwrotu całości subwencji niezależnie od spełniania warunków do zwrotu subwencji w mniejszej wysokości.
Wzór oświadczenia można pobrać tutaj. Banki w terminie do 30 listopada 2020 r., za pośrednictwem komunikatu w bankowości elektronicznej lub na stronie internetowej Banku, powinny poinformować beneficjentów o formie, w jakiej przyjmą od beneficjentów dokument oświadczenia. Niemniej jednak, warto samemu pamiętać o konieczności potwierdzenia umowy subwencyjnej z zachowaniem odpowiedniej formy tj. pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi lub poprzez kwalifikowany podpis elektroniczny zgodnie z zasadą reprezentacji beneficjenta.
Co jeżeli wniosek złożono zgodnie z KRS/CEIDG?
Jeżeli wniosek o subwencję został złożony przez osobę, która zgodnie treścią KRS lub CEIDG ma prawo samodzielnie reprezentować przedsiębiorcę, wówczas do 31 grudnia 2020 r. do Banku należy przedłożyć odpis z KRS albo wyciąg z CEIDG, który potwierdza uprawnienie osoby do złożenia wniosku.
Polski Fundusz Rozwoju opublikował również specjalny komunikat w przedmiocie informacji, które należy dostarczyć do banku. Z komunikatem można zapoznać się tutaj.
EDIT: W związku z rozbieżnościami między regulaminem tarczy finansowej a umowami subwencyjnymi wydaje się, że dla bezpieczeństwa, każdy beneficjent subwencji wpisany do KRS powinien do 31 grudnia 2020 r. również złożyć do Banku zarówno odpis aktualny jak i odpis pełny z KRS.
Firmy, który ubiegały się o subwencję z PFR powinny pamiętać, że w wielu przypadkach wniosek trzeba potwierdzić osobnym, notarialnym oświadczeniem. Niedostarczenie takiego dokumentu do końca bieżącego roku może skutkować obowiązkiem zwrotu subwencji.
Wnioski o subwencje z PFR dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw w całości obsługiwane są przez system bankowości elektronicznej. Celem wprowadzenia takiego rozwiązania było uproszczenie, przyśpieszenie i zautomatyzowanie procesu obsługi wsparcia. Z przyczyn technicznych, wniosek mógł być składany wyłącznie jednoosobowo. Osoba, która składała wniosek jednocześnie oświadczała, że jest rzeczywiście uprawniona do samodzielnej reprezentacji firmy, w tym do złożenia wniosku, zawarcia umowy subwencji finansowej oraz dokonywania wszelkich innych czynności związanych z jej zawarciem i wykonaniem. Jednocześnie regulamin i umowy subwencyjne wymagały potwierdzenia wyżej wymienionych okoliczności poprzez dostarczenie do banku w terminie do końca bieżące roku dokumentów potwierdzające, że osoba upoważniona była umocowana do złożenia wniosku oraz akceptacji i zawarcia Umowy Subwencji Finansowej, a także oświadczenia firmy o potwierdzeniu i akceptacji treści i należytego zawarcia Umowy Subwencji Finansowej.
Sytuacja jest prosta, gdy wniosek został złożony osobiście przez przedsiębiorcę prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą. W takim wypadku wystarczy dosłanie wyciągu z CEiDG. Z podobną sytuacją mamy do czynienia jeżeli wniosek został złożony przez osobę, która zgodnie z wpisem w KRS była uprawniona do samodzielnej reprezentacji spółki.
Schody zaczynają się wtedy, gdy w spółce obowiązuje dwuosobowa reprezentacja albo wniosek został złożony przez osobę spoza grona rejestrowych reprezentantów (np. przez pracownika księgowości). Zgodnie z regulaminem i umową subwencyjną, osoby składające takie wnioski powinny legitymować się pełnomocnictwem udzielonym wedle wzoru załączonego do regulaminu. Z wzoru wynika natomiast, że pełnomocnictwo powinno być udzielone w formie pisemnej, z notarialnie poświadczonymi podpisami bądź elektronicznie z kwalifikowanym podpisem elektronicznym. W wielu przypadkach osoby, które składały wnioski za firmy były w sposób faktyczny do tego upoważnione, ale nie legitymowały się sformalizowanym pełnomocnictwem udzielonym przed notariuszem lub z użyciem kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Powstaje w związku z tym ważkie pytanie – jakie dokumenty należy uzupełnić w banku?
Wyżej wymieniony problem został ostatnio poruszony w części „pytania i odpowiedzi” publikowanej przez Polski Fundusz Rozwoju. Zgodnie ze stanowiskiem PFR – w takim wypadku prawidłowego pełnomocnictwa nie da się już uzupełnić, gdyż data podpisów powinna przypadać przed złożeniem wniosku o subwencję. Przedsiębiorca nie musi jednak obawiać konieczności zwrotu subwencji. Zamiast pełnomocnictwa powinien on złożyć oświadczenie o potwierdzeniu stanu związania przez beneficjenta umową subwencji oraz wszystkimi oświadczeniami złożonymi w imieniu beneficjenta w związku z procesem uzyskiwania subwencji, zgodnie ze wzorem stanowiącym załącznik nr 3 do regulaminu. Takie oświadczenie należy podpisać zgodnie z zasadami reprezentacji (czyli np. przez dwóch członków zarządu przy reprezentacji dwuosobowej), przy czym podpisy powinny zostać poświadczone przez notariusza lub złożone w postaci kwalifikowanego podpisu elektronicznego.
Należy pamiętać, że oświadczenie trzeba złożyć do banku obsługującego wniosek nie później niż do 31 grudnia 2020 r. Same Banki w terminie do 30 listopada 2020 r. mają poinformować beneficjentów w bankowości elektronicznej lub na swoich stronach internetowych, o formie, w jakiej przyjmowane będą oświadczenia.
Z całością FAQ Polskiego Funduszu Rozwoju można zapoznać się tutaj.
W ostatnich wpisach sporo miejsca poświęciliśmy tarczy finansowej oferowanej przez Polski Fundusz Rozwoju. Ten szeroko-oferowany system subwencji, w dużej mierze obsługiwany przez bankowość elektroniczną, stanowi podstawę do kierowania istotncyh strumieni pieniędzy do przedsiębiorców, celem zapobiegania skutkom pandemii. Nie wszyscy jednak zdają sobie sprawę z tego, że korzystanie z tarczy finansowej może generować zobowiązania podatkowe.
Tarcza finansowa to program subwencyjny wdrażany przez Polski Fundusz Rozwoju. Zakres środków, które można otrzymać zależny jest od rozmiaru przedsiębiorstw tj. przede wszystkim jego obrotów i ilości zatrudnianych pracowników. Do 75% finansowania może być bezzwrotne (podlegać umorzeniu). Poziom umorzenia zależny będzie od kondycji przedsiębiorcy po upływie okresu rocznego okresu kontrolnego. Badaniu podlega skala strat lub spadków przychodów jaka miała miejsce w przedmiotowym okresie, a także to, czy firma utrzymała miejsca pracy w stosunku do średniego stanu zatrudnienia z 2019 r. Ze szczegółami można zapoznać się Regulaminie PFR dostępnym tutaj.
W związku z zapytaniami kierowanymi do PFR, Fundusz opublikował komunikat w sprawie zasad opodatkowania subwencji finansowych udzielanych w ramach rządowego programu „Tarcza Finansowa Polskiego Funduszu Rozwoju dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw”. Z komunikatu wynika, że samo otrzymanie subwencji finansowej w ramach programu nie generuje przychodu podatkowego. Konsekwentnie zwrot subwencji nie kwalifikuje się jako koszt uzyskania przychodu. W efekcie subwencja zasadniczo rozliczana jest na analogicznych zasadach jak pożyczka.
Co jest istotne, z perspektywy podatkowej, umorzenie subwencji finansowej stanowi w ocenie PFR przysporzenie dla przedsiębiorcy. W efekcie firma, będzie musiała wykazać przychód podatkowy w wysokości tej części subwencji, która zostanie umorzona (okaże się bezzwrotna). W związku z powyższym skorzystanie z subwencji może wygenerować przychód podatkowy nawet do 75% wartości subwencji. Należy jednak pamiętać, że koszty sfinansowane z udzielonej w ramach programu subwencji finansowej kwalifikowane są do kosztów uzyskania przychodów na zasadach ogólnych. W rezultacie przychód z subwencji może skompensować się z kosztami wynikającymi z tego, w jaki sposób subwencja została wydana.
Na końcu komunikatu możemy przeczytać, że Polski Fundusz Rozwoju, wspólnie z Ministerstwem Rozwoju, będą analizować możliwość dokonania w 2021 r. częściowego zwolnienia z podatku umorzonych subwencji. W tym zakresie trzeba będzie śledzić dalsze komunikaty i zmiany w prawie.
Komunikat jest oczywiście tylko interpretacją przepisów zaproponowaną przez PFR. Biorąc jednak pod uwagę to, że program tarczy finansowej jest realizowany pod auspicjami rządowymi, można zakładać, że organy podatkowe będą reprezentować podobne stanowisko do Funduszu. Z całością komunikatu można zapoznać się tutaj.
